door Liesbeth Koenen ©
30-12-2017
de Telegraaf
(rubriek: Taal!)

Taal!

Wat te wensen

Er was eens een Oud en Nieuw waarop ik me een sprookjesfiguur voelde. Het is alweer een tijd geleden, maar die keer waande ik me een moderne versie van het meisje met de zwavelstokjes.

U kent haar toch? Het is het eerste verhaal waar ik ooit om gesnikt heb. Ik voel nog de beklemming. Onverdraaglijk en schokkend dat dat kleine meisje op een ijskoude oudejaarsavond overal lichtjes en lekkers en warmte ziet, maar helemaal nergens naar binnen mag.

En dat ze dan al haar zwavelstokjes afsteekt. En dan tóch doodvriest.

Althans, dat blijkt aan het slot. Eerst lijkt alles goed te komen, en ziet ze haar oma in het licht. Dan een sprongetje in de tijd, en ineens wordt het verhaal niet meer vanuit het meisje verteld, maar ‘van buitenaf’. Daar ligt ze. Hartstikke dood.

Een verteltruc waar ik toentertijd geweldig van opkeek. Net als van dat totaal-niet-happy-end, waar die Hans Christian Andersen sowieso een handje van had in die sprookjes van ‘m.

Leerzaam waren ze wel. Niet alleen door de levenslessen en verhaaltechnieken, maar ook voor m’n woordenschat. Zwavelstokjes, tondeldoos, zeemeermin, allemaal van Andersen geleerd. Al was niet altijd meteen glashelder wat dat voor dingen waren. De zwavelstokjes – een soort lucifers – zag ik bijvoorbeeld als de sterretjes die we afstaken met Nieuwjaar.

Maar ik dwaal af. Terug naar dat ene, weinig feestelijke jaareinde.

Een vriendin zond me toen een mooie, lange wens, vol schattige beren die elkaar omhelsden. Dat moesten ik en mijn geliefden ook doen, was haar aansporing. ‘Hou elkaar goed vast.’

Maar ik zat nou net zónder een ‘elkaar’. Er viel niks vast te houden. Auw. Die wensen voelden ronduit pijnlijk. Iets dat me zelf verbaasde, ook overviel.

De vriendin bedoelde het natuurlijk alleen maar lief. Ik zei dus niks. Maar dit is wel een lastige en vaker terugkerende kwestie: hoe veel verantwoordelijkheid ligt er bij de formuleerder van de woorden, hoe veel bij de interpreteerder?

Ik vergat het voorval nooit, en probeer er sindsdien aan te denken dat woorden onbedoeld toch open zenuwen kunnen raken.

Wat iemand dan te wensen?

Het is volgens mij simpel, en ik wens het u alvast van harte: gewoon ‘een gelukkig Nieuwjaar’. Daar zit alles in.