door Liesbeth Koenen ©
19-12-2015
de Telegraaf
(rubriek: Taal!)

Taal!

Verzonnen

Het schorriemorrie moet er nog zijn. Ik vroeg mijn vader er laatst naar. De grote doos met gipsen beelden staat ergens op zolder. Lang geleden dat we met een mengeling van opwinding en herkenning de schaapjes, de engel die bovenin de boom ging en het kindje Jezus uit hun oude kranten rolden.

Toen wisten we nog niet dat de os en de ezel ons een verrukkelijk woord hadden opgeleverd voor uitschot, gepeupel. ‘Sjorim we chamorim’  is Hebreeuws voor ‘ossen en ezels’. Het zou via de Spaanse bezetter het Nederlands hebben bereikt.

Zeker is dat niet, zoals wel vaker met woordgeschiedenissen. Maar ‘schorriemorrie’ is zo leuk dat ik geen kerst voorbij kan laten gaan zonder dit verhaal te vertellen.

Volgens mij zijn de katholieken de enigen die echt van harte een kerststal mogen van hun god. Maar voor de rest van de wereld brengt taal een creatieve oplossing. De ‘Mexicaanse kerststal’ is een beetje een begrip sinds een nogal bekend Amerikaans colamerk een tijdlang blikjes maakte met namen erop.

De Verenigde Staten bieden de perfecte mix aan culturen om daarmee een stal op te zetten. De naam ‘Angel’ is heel gewoon, dus de engel kan ergens boven ‘Mary’ en ‘José’ (bijna goed…) neergezet worden. Mexicanen noemen hun zoontjes graag Jesus, dus in het kindje is ook voorzien. Dat is dan natuurlijk een liggend blikje.

Samen vormen ze een mooie minimumopstelling. We hebben opmerkelijk weinig nodig om de rest erbij te verzinnen.

Maar er is ook een hipstervariant van. Hipster? Ja, u weet wel, de hedendaagse hippie. Hipster schijnt te zijn: blokjes puur hout met daarop woorden. Zoals Ezel en Schaap. En natuurlijk Maria, Jozef en Kindje Jezus. ‘Maria’ staat dan op een iets kleiner blokje dan ‘Jozef’, enzovoort.

Achter het nieuwbakken gezinnetje kunnen bovendien Caspar, Melchior en Balthasar opgesteld worden. De drie koningen. Die we  er ook al bij verzonnen hebben. De Bijbel zelf heeft het alleen over ‘wijzen uit het Oosten’. Pas in later tijden hebben ze een naam en een aantal gekregen.

Nou ja, dat schorriemorrie, die os en ezel, komen ook helemaal niet uit de Bijbel. Nóg een latere verfraaiing dus.

Vertel elkaar volgende week fraaie verhalen met kerst. Tot in het nieuwe jaar.