door Liesbeth Koenen ©
06-06-2015
de Telegraaf
(rubriek: Taal!)

Taal!

Vals

‘Of loop vast door!’ Een doodnormale suggestie, nietwaar? Maar nou wat er gebeurt als je die niet met Nederlandstalige ogen leest. Voor een Engelsman of Amerikaan staat er iets heel anders. Woord voor woord vertaald begrijpen zij:  ‘Van lus enorme deur.’ Om je eens heel flink  op het achterhoofd te krabben.

Dit is een sport die ik graag bedrijf: Nederlandse woorden in vreemde talen zoeken die iets totaal anders betekenen. Geen enkel zichtbaar verband tussen de betekenissen geeft de grootste voldoening.

Het Frans is er ook goed voor. Hun ‘onze’ is onze ‘elf’. ‘Gras’ is ‘vet’, ‘vent’ is ‘wind’, ‘hier’ is ‘gisteren’ en ‘je’ is ‘ik’. Het is bijna poëzie.

Voor de zomer die eraan komt een fijn tijdverdrijf. Lees opschriften, kranten, teksten op verpakkingen en ‘herken’ Nederlandse woorden. Zet ze achter elkaar in iets (min of meer) begrijpelijks, en vraag aan de bewoners van het land waar u bent wat er staat. Vrolijk contact gegarandeerd.

Het is denk ik een speciaal type valse vrienden. Valse vrienden zijn woorden die je op het verkeerde been zetten. Vooral met het Duits kunnen we onze lol op. ‘Nett’ is niet ‘net’ maar ‘aardig’, ‘artig’ is niet ‘aardig’ maar ‘gehoorzaam’, ‘schlimm’ is erg genoeg ‘erg’, niet ‘slim’. ‘Nicht’ is geen familielid, want ‘nicht’ is ‘niet’, en ‘er’ is dan weer ‘hij’. En een Kachel is een tegel en malen is schilderen, en zoals bekend bellen honden in Duitsland, als ze bij ons gewoon blaffen. Gebracht is dan wel gebracht, maar gekocht heus niet gekocht (het betekent gekookt). Hoe kan het eigenlijk dat Duitsers en Nederlanders elkaar ooit goed begrijpen?

Valse vrienden kunnen trouwens gevaarlijk zijn. Neem het Engelse ‘eventually’. Dat lijkt verdacht veel op ‘eventueel’. Maar het gaat om ‘uiteindelijk’. Die twee kun je vaak maar beter niet door elkaar halen.

Nog eentje uit het Engels. Een krantenkop: ‘Stem van arts leek slim’. Daar staat als je er Engels in leest:  ‘Stam busje kunsten prei slank’. U kunt vast zelf een mooi voorbeeld bedenken met toverstok en ergst en blij en boom (wand, worst, glad, tree). Of met totaal andere woorden. U maakt me blij met uw fraaiste vondsten.