Wat ik in het archief stopte

17 jan 2015

Taal!

Gevoelswoord

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

“Mijn zoon van zes spreekt me nu aan met: hé bitch…” Het was een vrolijke, vlotte vrouw die erover begon tegen me, en nog verre van oud. Maar ze was –  ook tot haar eigen verbazing – toch een beetje geschokt. Het ventje had het Engelse woord voor teef in de vakantie opgepikt van een…

lees meer »

10 jan 2015

Taal!

IJzersterk

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Helemaal niet rationeel. Overal klonk deze week het ‘ik ben Charlie’, en ik zag meteen het onooglijke roodbruine vaasje voor me dat mijn moeder koesterde. Ze had het gekregen van haar Charley, de Canadees die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog bij haar thuis werd ingekwartierd. Mijn moeder was zestien, smoorverliefd en niet voorgelicht….

lees meer »

03 jan 2015

Taal!

Lallen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

Het heeft iets bezopens. Zangvogeltjes vruchtensap met een scheut drank voorzetten in de hoop zo meer te gaan begrijpen van ons eigen gelal. Maar dat gebeurt, begreep ik deze week. Het is net een vervolgverhaal. Iedere keer komt er weer iets bij waardoor wij mensen weer meer gebekt lijken te zijn als vogeltjes. Hun zingen…

lees meer »

27 dec 2014
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Ja zeg, zijn ze belazerd. Daar trap ik mooi niet in.’ Herinner me nog goed dat die gedachte automatisch in me opkwam. Jaren geleden, bij het lezen van een sticker op een treindeur. ‘Rookvrij’ stond er. Ik voelde: ik word geacht dit positief te zien. En dat deed ik niet. Ik rookte nog hartstochtelijk en…

lees meer »

20 dec 2014

Taal!

Ker(st)mis

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Als kind was ik er verschrikkelijk over in de war. Kermis en kerstmis, was dat nou hetzelfde? Feest, lichtjes, dus dat kon best. En de draaimolen en suikerspinnen waren altijd te vinden op het plein voor de kerk waar we met kerst naar de mis gingen. Maar toch wrong er iets. Het klonk niet helemaal…

lees meer »

13 dec 2014

Taal!

Doof

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

Oké, dus dan groei je op en het is stil. Of in elk geval veel stiller dan voor anderen. Maar dat weet je niet. Je kent namelijk niet anders. Om je heen zie je monden bewegen. Dat probeer je zelf ook uit, al snap je er niks van. Mensen zijn beslist vaker boos op jou…

lees meer »

06 dec 2014

Taal!

Reiswoorden

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Was een weekendje in Spa, en dronk daar… Spa. Want ze bleken er gek genoeg viezer kraanwater te hebben dan bij ons. Hoewel je natuurlijk juist in Spa het kraanwater evengoed Spawater zou kunnen noemen. Hmm. Ik heb dat trouwens wel vaker gehad, dat ik dronk waar ik was. In Sancerre bijvoorbeeld, toen ik ook…

lees meer »

29 nov 2014
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Ik sprak het in het geheim. Alleen maar met mijn poppen. Dan zei ik iets dat klonk als ‘Kumpstiech moarus heej’ tegen pop Bella, eentje met stug, lelijk haar dat je echt kon wassen met poppenshampoo. ‘Kom jij maar ’ns hier’, betekende dat, en daar ging Bella hup het blauwe badje met de witte kraantjes…

lees meer »

22 nov 2014

Taal!

Fijne dag!

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

‘Tien plakken’, vroeg ze. We waren in de kaaswinkel, en ik hoorde het haar zachtjes en wat aarzelend zeggen. Ze zou heel goed Frans kunnen zijn, dacht ik meteen. ‘Een ons?’, antwoordde het meisje achter de toonbank, dat het niet goed verstaan had. ‘Uh, ja, ongeveer’, sprak de dame die waarschijnlijk een Française was. Maar…

lees meer »

15 nov 2014

Taal!

Onthand

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Column

Streepjes, bochtjes, rondjes. Dat is wat u ziet. Dat is wat ik uit m’n toetsenbord laat komen. Maar wie dit leest, heeft op een goed moment geleerd om daar letters in te zien. En wie een hele hoop gelezen heeft, denkt er geen fractie van een seconde meer over na. De streepjes, bochtjes en rondjes…

lees meer »

08 nov 2014

Taal!

Vlamingen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Wanneer zouden de Vlamingen uit de ontkenningsfase komen? Hoewel. Het is ook vermakelijk. Steeds maar weer de vraag: is wat wij spreken nou ook gewoon keurig Nederlands of toch niet? In Nederland kan het geloof ik echt niemand wat schelen. Iedereen hier weet ook exact waaraan je een Belg herkent (ja, behalve aan de krant…

lees meer »

01 nov 2014

Taal!

Rus zach

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Nou heeft Haagse Harry  zelf een tuin op zijn buik. Die fraaie uitdrukking voor ‘dood’ leerde ik van hem, het eeuwig in plat Haags scheldende veel te dikke stripfiguurtje met een hart van goud. Zijn bedenker en tekenaar Marnix Rueb is vorige week overleden. Of nee, hij is natuurlijk ‘de molle van dichbè gaan bekèke’….

lees meer »

25 okt 2014

Taal!

Grappen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Altijd jaag ik op grappen. Want ik wil ze snappen. Ja, de clou natuurlijk, maar mijn privéafwijking is een andere. Ik wil zo graag weten hoe het werkt. Wat is nou het recept voor een grap? Dus ik noteer en maak ruwe onderverdelingen. Dat Peter R. de Vries per ongeluk een enkelband voorspelt voor een…

lees meer »

18 okt 2014

Taal!

Sprookje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Misschien is het een sprookje. Dan ging het ongeveer zo. Er was eens een koning, lang, lang geleden. Hij was koning van Egypte. Zoals koningen toen deden, breidde hij zijn rijk flink uit. En ook was hij vervuld van eigenwaan. De Egyptenaren moesten wel het oudste volk op aarde zijn, meende hij. Om dat te…

lees meer »

11 okt 2014

Taal!

Gebaren

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Boing, boing, boing. Door buiten de bel te luiden riepen de buren elkaar. Hun boerderijen lagen ver uiteen en telefoons had je nog nauwelijks. Maar er waren wel verrekijkers. Daarmee konden de boeren en boerinnen uitstekend de laatste nieuwtjes uitwisselen. Want zo’n beetje iedereen sprak gebarentaal in een paar plaatsjes op het Amerikaanse eiland Martha’s…

lees meer »

27 aug 2014
Bijdrage aan een boek
Genre: Portret / Overzicht

Dit staat er allemaal in de nieuwe, derde editie van Het Vermogen te Verlangen (9 letters), gesprekken over  taal en het menselijk brein. Samen 51 gesprekken met 55 verschillende mensen. Ik heb een sterretje gezet achter wat er nog niet in de eerdere versies stond: VOORAFje bij deze derde editie (mei 2014) * VOORAF (tekst uit…

lees meer »

09 mei 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Interview

Het begon tijdens een vakantie. Het was niet dat hij met een hamer op zijn duim sloeg bij het haringen de grond in timmeren. Nee, taalkundige Norbert Corver las een boek van neuro-onderzoeker Antonio Damasio toen hij zich begon af te vragen hoe wij vloeken. “Damasio schrijft over het op elkaar inwerken van emoties en…

lees meer »

13 mrt 2014

Hugo Brandt Corstius 1935-2014

Een korte omweg van de Rijn

De Groene Amsterdammer
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Portret / Overzicht

‘Kwijt’ betekent volgens Piet Grijs: de typische kleur van alle voorwerpen, dingen en zaken die verdwenen zijn. Hugo Brandt Corstius is kwijt. Niemand die zo scherp kon zijn. Niemand die zo bot kon zijn. Die twee kwalificaties bleken me ’s nachts spontaan ingevallen te zijn, een paar dagen na de dood van Hugo Brandt Corstius….

lees meer »

12 mrt 2014

Verhuizing beroemd onderzoeksinstituut is ook einde

Een afgelegen wetenschappelijk retraite-instituut met beroemde namen dreigt langzaam te sterven

NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Schrijven en journalistiek
Genre: Opiniestuk

Verhuizen is soms een vorm van moord. Voor een opmerkelijk maar zelden opgemerkt onderzoeksinstituut van de Akademie van Wetenschappen is er naar mijn stellige overtuiging een zachte dood ophanden. Nou heb ik er net vijf maanden gewerkt en gewoond, dus objectief ben ik niet, maar ik weet nu wel exact wat dat Netherlands Institute for…

lees meer »

01 mrt 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Portret / Overzicht

Onzin, en er zit toch wat in. Zo is het vaak bij HBC. Klapzoen en duffel. Je had er de verbluffend originele blik van Hugo Brandt Corstius voor nodig om daar de innerlijke tegenstrijdigheid in te zien. Klap en zoen. Duf en fel. In stopgaren zit zelfs een drietraps basalt-woord, zoals hij het noemde (bas…

lees meer »

15 feb 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Interview

Onderzoek van taalkundige Sander Adelaar aan een oud manuscript uit de VOC-tijd gaf  de aanzet tot een opleving van de vergeten Siraya-taal en -cultuur in Taiwan. Sander Adelaar wil niet spreken van dode talen. Slapend noemt hij ze liever. En daar heeft hij  reden voor. Zo’n tien jaar puzzelen op  een van de oude talen…

lees meer »

28 nov 2013
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Interview

Doven die gebarentaal gebruiken, blijken vaak tussen hun linker- en rechterhand te wisselen. Linkshandigen mogen zelden meedoen aan hersenonderzoek naar taal. Dat zou de uitkomsten maar vervuilen. Want taal zit normaal gesproken vooral in je linker hersenhelft, en die doet de aansturing van je rechterhand. Linkshandigen zijn juist vaak rechtstalig, zei men. Klopt dat? Is…

lees meer »

26 jul 2013
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Recensie

Joop van der Horst: Taal op drift, Lange-termijnontwikkelingen in taal en samenleving € 27,95 Meulenhoff 542 blz. Taal verandert, net als de samenleving. Men heeft geen vak meer, men ‘doe’t iets’ op een bepaald gebied. In een levendig boek galopperen taal en wereld tezamen op. ‘Misschien zie ik spoken’, zegt Joop van der Horst op…

lees meer »

02 jul 2013
NRC Handelsblad, NRC Next (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: Apen; De seksen en seks
Genre: Interview

Zitten, kijken, tellen, aantekenen. Wie doet het wanneer en waar met wie? Gedragsbiologe Liesbeth Sterck (1960) onderzoekt onder meer het seksleven van apen. Ze is hoogleraar ‘ecologische determinanten van gedrag’ aan de Universiteit Utrecht.  Apen houden erg van seks? ‘Apen staan van oudsher bekend om hun promiscuïteit. Je ziet ze al afgebeeld op een beroemd…

lees meer »

24 jun 2013
NRC Handelsblad (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Hersenen, herinneren, waarnemen
Genre: Interview

Tegen zware lijflucht en andere stank werden in vroeger tijden de geuren van bloemen en planten ingezet. Daar zijn nog steeds sporen van terug te vinden in de tuinen van Paleis Het Loo, waar net de tentoonstelling ‘Bloemenpaleis Het Loo’ begonnen is. Lizet Kruyff vertelt er over het gebruik van geurplanten in de 17de, 18de…

lees meer »