Wat ik in het archief stopte

11 jul 2015

Taal!

Kleintjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Weet je hoe oud hij was toen hij naar Nederland kwam, pap?’, vroeg ik. Nee, verrek, dat had hij niet gevraagd.  Met bewondering had mijn vader net over het Nederlands gesproken van zijn in Turkije geboren huisschilder. Dat had hij trouwens ook tegen de man zelf gedaan. Die had de complimenten gewaardeerd, maar ook verzucht…

lees meer »

04 jul 2015

Taal!

Goed/fout

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Nou, dat zat me niet glad. Beetje denken dat ik de kwestie goed/fout, verloedering en de God van het Nederlands er hier vorige week in een keer doorheen kon jassen. Lukte me niet. En er kwam natuurlijk commentaar op. Volgens sommigen van u moet ik anderen van u hoognodig de les lezen, heropvoeden. Ik moet…

lees meer »

27 jun 2015

Taal!

Taalbaas

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Goed. Vandaag wil ik het hebben over wie de baas is. De baas van de taal. Weet u het? Al zolang als ik me met taal bezighou hoor ik: die types die Nederlands of taalwetenschap hebben gestudeerd, en alle woordenboekenmakers, dát zijn de mensen die bepalen wat goed Nederlands is. En oké, toen Ronald Plasterk…

lees meer »

20 jun 2015

Taal!

Voelen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Dat kleine meisje kon helemaal niets zien en niets horen. Toen kwam er een juf. Die liet haar een pop voelen, en dan schreef ze meteen in de hand van het kleine meisje: p-o-p. En de volgende dag weer: p-o-p, en weer. Het duurde heel lang, maar op het laatst begreep het meisje het. Toen…

lees meer »

13 jun 2015

Taal!

Vrienden

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

De steward reikte het miniflesje witte wijn met bijbehorend glaasje aan. Met een stevig Engels accent sprak de vrouw naast me: ‘Geniet, maar drink met mate.’ Opmerkelijk, dacht ik, dat ze nou net die toch wat brave overheidskreet had opgepikt. Want ze had me net verteld dat ze minder Nederlands had geleerd dan haar lief…

lees meer »

06 jun 2015

Taal!

Vals

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Of loop vast door!’ Een doodnormale suggestie, nietwaar? Maar nou wat er gebeurt als je die niet met Nederlandstalige ogen leest. Voor een Engelsman of Amerikaan staat er iets heel anders. Woord voor woord vertaald begrijpen zij:  ‘Van lus enorme deur.’ Om je eens heel flink  op het achterhoofd te krabben. Dit is een sport…

lees meer »

30 mei 2015

Taal!

Bijster gek

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Nou, je scheldcannonade heeft gewerkt,’ schreef een vriend. Hij zat al veel te lang op een ziekenhuisuitslag te wachten, en daarover had ik me in ferme bewoordingen uitgelaten. Vlak daarop kwam er dan toch nieuws van z’n arts, en nog goed ook. Dus schreef ik meteen terug: ‘Wat heerlijk! Ik doe hier even een juichcannonade.’…

lees meer »

23 mei 2015

Taal!

Zoek

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

‘Oh, dus jij hebt het ook?’ Opluchting en gepuf. Ik kom het nogal eens tegen –  helaas ook bij mezelf. Gelukkig zeg, ook anderen graven tevergeefs in hun geheugen op zoek naar een woord. Of naar een naam. Het slechte nieuws: niemand ontsnapt. Wie ouder wordt, moet harder en langer zoeken. En het wordt alleen…

lees meer »

16 mei 2015

Taal!

Verzinsels

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

De waanzin. Ik wist echt niet wat ik zag. En ook niet wat ik moest: de slappe lach krijgen of zachtjes huilen. Ik begon te tellen en kwam tot over de 850. Allemaal verschillende woorden en uitdrukkingen met voorbeelden erbij. Is het ‘ik luister hen af’ of toch ‘ik luister hun af’? Trakteer je hen…

lees meer »

09 mei 2015
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Laat me u even een klein lenteverhaaltje vertellen. ‘De bloesemconfetti kleurde de hele straat roze, zag ik uit m’n raam. Er kwamen net een vader en dochter naar buiten en hun zagen het ook. Het vrolijke meisje, die meteen eropaf holde, juichte terwijl ze de bloemblaadjes rondschopte of het herfstbladeren waren.’ En? Schuimbekt en briest…

lees meer »

02 mei 2015

Taal!

Onlust

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Een onlust komt nooit alleen. Maar onrust juist altijd. Ineens had ik dat door. Het kwam denk ik door Baltimore. Daar waren onlusten. Er was onrust. Maar andersom: daar was onlust, er waren onrusten, is gek. Om niet te zeggen fout. Waarom toch? Het stikt ook in andere talen van de woorden die altijd eenzaam…

lees meer »

25 apr 2015

Taal!

Korterlands

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Hele nieuwe taal geleerd deze week. Heerlijk. Niets voor hoeven doen. Want ik kende ‘m al. En u trouwens ook. Wij lezen namelijk kranten, dus lezen wij koppen. Daarom kennen wij naast het gewone Nederlands ook het ‘Koppenlands’. Want als we bij het ontbijt ‘Dode in woning taxipaar’ zien staan, dan vinden we dat geen…

lees meer »

18 apr 2015

Taal!

Foeteren

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Pas op, hier komt een gedrochtje: ‘Daarbij is aangegeven ook vaart te maken.’ Pfff. Wat een zin. Hij rolde deze week uit de mond van een Amsterdamse wethouder, die het over bussen en trams en schone lucht had. Maar waarover het ook gaat, politici lijken allemaal dol op het woord ‘aangeven’. En eerlijk gezegd niet…

lees meer »

11 apr 2015

Taal!

Scheldpijn

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

‘Ga je laten doen in je hol!’ Oeps. Excuseer. Het was eruit voor ik het doorhad. Daar lag ik. Half ondersteboven in zo’n ellendige stoel. Echt gemeen pijn deed het. De mondhygiëniste is een schat, maar ze verricht ook martelwerk. Dat is nu eenmaal haar beroep. Niet dat ik hard vloekte. En ik zei het…

lees meer »

04 apr 2015

Taal!

Brutaal

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Taal
Genre: Column

Het online warenhuis heeft veranderd hoe je moet betalen. En meteen ook hoe ze het noemen. ‘Mijn betaalgemak’ heet het tegenwoordig. Nou, dacht ’t niet. Hún betaalgemak zullen ze bedoelen. Ik weet het, het is al niks bijzonders meer. Het stikt van de Mijn (vul in: Bedrijfsnaam) en Mijn (vul in: Banknaam). De commercie is…

lees meer »

28 mrt 2015

Taal!

Geinig

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Een lekker potje briesen. Daar zou ik nou wel eens trek in hebben. Maar ja, er woedt een tweegesprek in mijn hoofd dat boos zijn lastig maakt. Dit is het punt: ik vind dat je om alles moet kunnen en mogen lachen. Echt. Ook om rampen en gruwelen. Om struikelen en blunderen. Om uiterlijk en…

lees meer »

21 mrt 2015

Taal!

Eponiemen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Nou ja zeg, was Teeven vorige week net met Opstelten opgeteefd, kwam hij meteen alweer terug door op de Kamerzetel te gaan zitten waaruit de verse minister Van der Steur zojuist was opgestaan. Toch heb ik wel hoop dat we het woord opteeven erin houden. Voor als een minister en een staatssecretaris tegelijkertijd voortijdig vertrekken….

lees meer »

14 mrt 2015

Taal!

Netjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Meteen moest ik aan de ‘aardbeiden’ van m’n vader denken. De minister-president had nog geprobeerd ‘het recht te breiden’, zei Emile Roemer afgelopen week. Het ging over de opgestapte Opstelten en Teeven (wat trouwens nog de vrolijke vondst ‘opteeven’ opleverde, een woordspelletje met optiefen natuurlijk), maar dat doet er minder toe. De SP-man sprak in…

lees meer »

07 mrt 2015

Taal!

Kletskousen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Weinig! Net iets meer dan een kwart van de Nederlanders praat tegen z’n auto. Als we tenminste een geinig onderzoekje van de ANWB mogen geloven. Dat meldt ook dat ongeveer een op de zes ondervraagden een bijnaam voor z’n auto heeft. Koekblik, (race)monster en gebakje schijnen vaak gebruikt te worden. Nou heb ik zelf ook…

lees meer »

28 feb 2015

Taal!

Oneindig

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ongrijpbaar, niet te vatten. Je hebt woorden die iets betekenen waar je niet echt bij kunt. Oneindigheid is er zo een, en vrijwel elk kind loopt daar al tegenaan. Ook ik schreef graag zo’n oplopende reeks ‘adressen’ die eindigt in het oneindige: Liesbeth Koenen, Gardeniersstraat 6, Jekerdal, Maastricht, Nederland, Europa, Wereld, Heelal. Goed, er bestaan…

lees meer »

21 feb 2015
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Taal
Genre: Column

Het was een meisje. Ze werd geboren om 6 uur 23 in de ochtend, langs de kant van de weg ergens in Ierland, in een ambulance. En dat gebeurde met behulp van Google Translate volgens een berichtje dat vorige week viel te lezen. De moeder sprak namelijk geen Engels, maar Swahili. En dat spraken de…

lees meer »

14 feb 2015

Taal!

Slaventaal

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Olifantenvoetjes. Daar moet ik automatisch aan denken als het Nederlandse slavernijverleden weer in het nieuws is. Het is de schuld van Tinde van Andel. Ze is biologe en reist naar verre oorden. Het was op de markten van Benin in West-Afrika dat het haar opviel: de planten die ze daar verzamelde, hadden vaak namen die…

lees meer »

07 feb 2015

Taal!

Missen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Kijk, hier mist nog wat.’ ‘Oh, er mist iets…’ Elke dag hoor of lees ik het. Vaak wel een paar keer zelfs. En toch kom ik er maar niet van af:  in gedachten zie ik dan elke keer een heleboel o zo kleine waterdruppeltjes als rook sierlijk omhoog kringelen. Dat vind ik eigenlijk nogal flauw…

lees meer »

31 jan 2015

Taal!

Opperland

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Klapzoen heb ik altijd al een vrolijkmakend woord gevonden. Vast en zeker omdat ik zulke zoenen bij gelegenheid graag uitdeel en ontvang. Bij stopgaren zie ik het naaimandje voor me dat ik van m’n oma geërfd heb, waarin nog vooroorlogse klosjes zitten. Dat mensen kwaadaardig kunnen zijn stemt me droef. Maar dat klapzoen, stopgaren en…

lees meer »

24 jan 2015

Taal!

Mirakel

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Woorddoordenkertje: ‘ontnuchteren’ is hetzelfde als ‘zuipen’. Toen ik hem tegenkwam, grijnsde ik na een halve seconde. Het was toevallig bijna tijd voor de vrijmibo, de afkorting – voor vrijdagmiddagborrel – die in rap tempo bijna net zo populair is geworden als de plaats waar hij zich meestal afspeelt: de horeca (wat weer een afkorting is…

lees meer »