Wat ik in het archief stopte

10 jan 2015

Taal!

IJzersterk

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Helemaal niet rationeel. Overal klonk deze week het ‘ik ben Charlie’, en ik zag meteen het onooglijke roodbruine vaasje voor me dat mijn moeder koesterde. Ze had het gekregen van haar Charley, de Canadees die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog bij haar thuis werd ingekwartierd. Mijn moeder was zestien, smoorverliefd en niet voorgelicht….

lees meer »

03 jan 2015

Taal!

Lallen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

Het heeft iets bezopens. Zangvogeltjes vruchtensap met een scheut drank voorzetten in de hoop zo meer te gaan begrijpen van ons eigen gelal. Maar dat gebeurt, begreep ik deze week. Het is net een vervolgverhaal. Iedere keer komt er weer iets bij waardoor wij mensen weer meer gebekt lijken te zijn als vogeltjes. Hun zingen…

lees meer »

20 dec 2014

Taal!

Ker(st)mis

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Als kind was ik er verschrikkelijk over in de war. Kermis en kerstmis, was dat nou hetzelfde? Feest, lichtjes, dus dat kon best. En de draaimolen en suikerspinnen waren altijd te vinden op het plein voor de kerk waar we met kerst naar de mis gingen. Maar toch wrong er iets. Het klonk niet helemaal…

lees meer »

22 nov 2014

Taal!

Fijne dag!

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

‘Tien plakken’, vroeg ze. We waren in de kaaswinkel, en ik hoorde het haar zachtjes en wat aarzelend zeggen. Ze zou heel goed Frans kunnen zijn, dacht ik meteen. ‘Een ons?’, antwoordde het meisje achter de toonbank, dat het niet goed verstaan had. ‘Uh, ja, ongeveer’, sprak de dame die waarschijnlijk een Française was. Maar…

lees meer »

15 nov 2014

Taal!

Onthand

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Column

Streepjes, bochtjes, rondjes. Dat is wat u ziet. Dat is wat ik uit m’n toetsenbord laat komen. Maar wie dit leest, heeft op een goed moment geleerd om daar letters in te zien. En wie een hele hoop gelezen heeft, denkt er geen fractie van een seconde meer over na. De streepjes, bochtjes en rondjes…

lees meer »

08 nov 2014

Taal!

Vlamingen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Wanneer zouden de Vlamingen uit de ontkenningsfase komen? Hoewel. Het is ook vermakelijk. Steeds maar weer de vraag: is wat wij spreken nou ook gewoon keurig Nederlands of toch niet? In Nederland kan het geloof ik echt niemand wat schelen. Iedereen hier weet ook exact waaraan je een Belg herkent (ja, behalve aan de krant…

lees meer »

01 nov 2014

Taal!

Rus zach

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column , Necrologie/I.M.

Nou heeft Haagse Harry  zelf een tuin op zijn buik. Die fraaie uitdrukking voor ‘dood’ leerde ik van hem, het eeuwig in plat Haags scheldende veel te dikke stripfiguurtje met een hart van goud. Zijn bedenker en tekenaar Marnix Rueb is vorige week overleden. Of nee, hij is natuurlijk ‘de molle van dichbè gaan bekèke’….

lees meer »

25 okt 2014

Taal!

Grappen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Altijd jaag ik op grappen. Want ik wil ze snappen. Ja, de clou natuurlijk, maar mijn privéafwijking is een andere. Ik wil zo graag weten hoe het werkt. Wat is nou het recept voor een grap? Dus ik noteer en maak ruwe onderverdelingen. Dat Peter R. de Vries per ongeluk een enkelband voorspelt voor een…

lees meer »

27 aug 2014
Bijdrage aan een boek
Genre: Portret / Overzicht

Dit staat er allemaal in de nieuwe, derde editie van Het Vermogen te Verlangen (9 letters), gesprekken over  taal en het menselijk brein. Samen 51 gesprekken met 55 verschillende mensen. Ik heb een sterretje gezet achter wat er nog niet in de eerdere versies stond: VOORAFje bij deze derde editie (mei 2014) * VOORAF (tekst uit…

lees meer »

09 mei 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Interview

Het begon tijdens een vakantie. Het was niet dat hij met een hamer op zijn duim sloeg bij het haringen de grond in timmeren. Nee, taalkundige Norbert Corver las een boek van neuro-onderzoeker Antonio Damasio toen hij zich begon af te vragen hoe wij vloeken. “Damasio schrijft over het op elkaar inwerken van emoties en…

lees meer »

13 mrt 2014

Hugo Brandt Corstius 1935-2014

Een korte omweg van de Rijn

De Groene Amsterdammer
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Necrologie/I.M. , Portret / Overzicht

‘Kwijt’ betekent volgens Piet Grijs: de typische kleur van alle voorwerpen, dingen en zaken die verdwenen zijn. Hugo Brandt Corstius is kwijt. Niemand die zo scherp kon zijn. Niemand die zo bot kon zijn. Die twee kwalificaties bleken me ’s nachts spontaan ingevallen te zijn, een paar dagen na de dood van Hugo Brandt Corstius….

lees meer »

12 mrt 2014

Verhuizing beroemd onderzoeksinstituut is ook einde

Een afgelegen wetenschappelijk retraite-instituut met beroemde namen dreigt langzaam te sterven

NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Schrijven en journalistiek
Genre: Opiniestuk

Verhuizen is soms een vorm van moord. Voor een opmerkelijk maar zelden opgemerkt onderzoeksinstituut van de Akademie van Wetenschappen is er naar mijn stellige overtuiging een zachte dood ophanden. Nou heb ik er net vijf maanden gewerkt en gewoond, dus objectief ben ik niet, maar ik weet nu wel exact wat dat Netherlands Institute for…

lees meer »

01 mrt 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Portret / Overzicht

Onzin, en er zit toch wat in. Zo is het vaak bij HBC. Klapzoen en duffel. Je had er de verbluffend originele blik van Hugo Brandt Corstius voor nodig om daar de innerlijke tegenstrijdigheid in te zien. Klap en zoen. Duf en fel. In stopgaren zit zelfs een drietraps basalt-woord, zoals hij het noemde (bas…

lees meer »

15 feb 2014
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Interview

Onderzoek van taalkundige Sander Adelaar aan een oud manuscript uit de VOC-tijd gaf  de aanzet tot een opleving van de vergeten Siraya-taal en -cultuur in Taiwan. Sander Adelaar wil niet spreken van dode talen. Slapend noemt hij ze liever. En daar heeft hij  reden voor. Zo’n tien jaar puzzelen op  een van de oude talen…

lees meer »

28 nov 2013
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Interview

Doven die gebarentaal gebruiken, blijken vaak tussen hun linker- en rechterhand te wisselen. Linkshandigen mogen zelden meedoen aan hersenonderzoek naar taal. Dat zou de uitkomsten maar vervuilen. Want taal zit normaal gesproken vooral in je linker hersenhelft, en die doet de aansturing van je rechterhand. Linkshandigen zijn juist vaak rechtstalig, zei men. Klopt dat? Is…

lees meer »

26 jul 2013
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Recensie

Joop van der Horst: Taal op drift, Lange-termijnontwikkelingen in taal en samenleving € 27,95 Meulenhoff 542 blz. Taal verandert, net als de samenleving. Men heeft geen vak meer, men ‘doe’t iets’ op een bepaald gebied. In een levendig boek galopperen taal en wereld tezamen op. ‘Misschien zie ik spoken’, zegt Joop van der Horst op…

lees meer »

02 jul 2013
NRC Handelsblad, NRC Next (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: Apen; De seksen en seks
Genre: Interview

Zitten, kijken, tellen, aantekenen. Wie doet het wanneer en waar met wie? Gedragsbiologe Liesbeth Sterck (1960) onderzoekt onder meer het seksleven van apen. Ze is hoogleraar ‘ecologische determinanten van gedrag’ aan de Universiteit Utrecht.  Apen houden erg van seks? ‘Apen staan van oudsher bekend om hun promiscuïteit. Je ziet ze al afgebeeld op een beroemd…

lees meer »

24 jun 2013
NRC Handelsblad (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Hersenen, herinneren, waarnemen
Genre: Interview

Tegen zware lijflucht en andere stank werden in vroeger tijden de geuren van bloemen en planten ingezet. Daar zijn nog steeds sporen van terug te vinden in de tuinen van Paleis Het Loo, waar net de tentoonstelling ‘Bloemenpaleis Het Loo’ begonnen is. Lizet Kruyff vertelt er over het gebruik van geurplanten in de 17de, 18de…

lees meer »

17 jun 2013
NRC Handelsblad, NRC Next (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Heelal en heel klein
Genre: Interview

Vader en zoon Huygens  stonden aan de wieg van heel wat zeventiende-eeuwse ontdekkingen en ontwikkelingen. Op dit moment is er een tentoonstelling aan ze gewijd in de Grote Kerk in Den Haag. In een lezingenreeks over hun bijdragen vertelt wetenschapshistoricus Eric Jorink (1963) van het Huygens-ING-instituut over de microscoop. Jorink is net ook Teylers-hoogleraar aan…

lees meer »

10 jun 2013

Deze week spreekt

De grootste schat van Egypte

NRC Handelsblad (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis
Genre: Interview

Alle mummies zijn zoek. Het waren er 153, Egyptische priesters en priesteressen en hun familie. De kisten waarin ze in 1891 gevonden werden, bevatten nog veel mysteries. Classicus en Egyptoloog Christian Greco (1975) onderzoekt er een aantal. Hij is conservator van de Egyptische collectie bij het Rijksmuseum van Oudheden, waar nu een tentoonstelling over de…

lees meer »

08 jun 2013
NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Lijf en leden
Genre: Interview

Zelfbeschadiging roept afkeer en angst op. Marcia Kroes pleit voor acceptatie en begrip. In het nieuwe handboek voor psychische aandoeningen is het nu voor het eerst een aparte stoornis. “Je ziel is niet zichtbaar. Dit wel.” Witte strepen, in alle maten. Haar armen zitten er van boven tot onder mee vol, en ook haar buik…

lees meer »

03 jun 2013
NRC Handelsblad, NRC Next (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Mens, recht, wet
Genre: Interview

Erik de Jong (1954) verzamelt sinds jaar en dag alles wat er in de media verschijnt over onze relatie met  dieren. Hij is bijzonder hoogleraar Cultuur, landschap en natuur aan de Universiteit van Amsterdam, maar is beter bekend als de Artis-professor.   Wat leveren die artikelen voor beeld op? ‘We verlangen enorm naar het aardse paradijs….

lees meer »

27 mei 2013
NRC Handelsblad (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; De seksen en seks; Mens, recht, wet
Genre: Interview

Zit er muziek in? Dat is wat Louis Grijp, hoogleraar Nederlandse liedcultuur en onderzoeker bij het Meertens Instituut, altijd wil weten. Grijp (1954) is de man achter de Nederlandse Liederenbank, waarin eeuwen teksten én melodieën terug te vinden zijn. Hij speelt luit, onder meer met zijn Camerata Trajectina (‘Utrechts muziekgezelschap’). Zijn er bij elke historische…

lees meer »

21 mei 2013
NRC Handelsblad (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Lijf en leden
Genre: Interview

Ze spreekt over een concert van onze genen. Die staan niet alleen aan of uit, maar ze kunnen ook luid schreeuwen of juist fluisteren. Marianne Rots (1970) is hoogleraar Moleculaire Epigenetica aan het Universitair Medisch Centrum Groningen.    Zit het met erfelijkheid heel anders dan we dachten? ‘In 2000 was er de ‘schets van het boek…

lees meer »

13 mei 2013
NRC Handelsblad, NRC Next (rubriek: Deze week spreekt / De Lezing)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis
Genre: Interview

Als jochie kwam hij er altijd al met zijn vader: de spannende St. Pietersberg met zijn mergelgrotten. Nu reconstrueert Kevin Amendt (1988) al zo’n vijf jaar delen van de geschiedenis van de beroemdste berg van Nederland, onder andere voor het Institute Europa Subterranea. Naast zijn baan bij een bedrijf in straatmeubilair.  Wat gebeurde er in…

lees meer »