Wat ik in het archief stopte

02 jan 2016

Taal!

Bedroefd

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Het waren achteraf gezien de opwindendste woordenboektijden, de jaren tachtig. Ik geef toe: daarvóór had ik aan het bestaan van woordenboeken ook nooit een gedachte besteed. Reuzesaai onderwerp, leek me. Dat veranderde door Bernard Al. Die was halverwege de jaren tachtig de baas van de Van Dalewoordenboeken. Daar was van alles gaande. In hoog tempo…

lees meer »

19 dec 2015

Taal!

Verzonnen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Het schorriemorrie moet er nog zijn. Ik vroeg mijn vader er laatst naar. De grote doos met gipsen beelden staat ergens op zolder. Lang geleden dat we met een mengeling van opwinding en herkenning de schaapjes, de engel die bovenin de boom ging en het kindje Jezus uit hun oude kranten rolden. Toen wisten we…

lees meer »

12 dec 2015

Taal!

Me hoela!

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Iedereen zegt het, iedereen doet het.’ In mijn hoofd hoorde ik de stem van Henny Vrienten. De ex-Doe Maar-man zong een regel uit zijn prachtige lied ”t Ouwe Liedje’. Nou ja, dat dacht ik. M’n geheugen, dat liegbeest, had alleen voor de gelegenheid een veranderingetje in de tekst gestopt. In het echt zingt Vrienten niet…

lees meer »

05 dec 2015

Taal!

Dicht licht

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Ja ja, het kan nog. U was het van plan toch? Kom, ga nou gauw even dichten. Ze wachten wel, die andere plichten. Grijp vanavond uw kans. En hé, misschien heeft u sjans. Sorry, dit is even een stokpaardje. Sinterklaas moet het van mij eeuwig blijven winnen van de kerstman. Die saaie Santa Claus, die…

lees meer »

28 nov 2015

Taal!

Wim

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

De eerste keer dat ik hem zag, stond hij te swingen op een feestje. Iemand zei: dat is Wim Emmerik. Hij is doof. Verbazingwekkend vond ik dat. Later hoorde ik dat hij zelfs een dansopleiding had gedaan. Gevoel voor ritme en elegantie, dat zat er bij hem in.  En het kwam er ook uit bij…

lees meer »

21 nov 2015

Taal!

Niet chique

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Column

Tabakspruim. ‘Chique’ is Frans voor tabakspruim. Daarom moeten we dat niet schrijven. Geen idee hoe vaak ik dat al gehoord heb. Op zichzelf is het geen ijzersterk argument. Dat ‘worst’ Engels is voor ‘slechtste’ zal ons ook worst wezen. Of dat een Italiaanse ‘firma’ geen bedrijf is, maar een handtekening. En dat ze in Scandinavië…

lees meer »

14 nov 2015

Taal!

Geen gerania

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Bespottelijk vond hij het. Ik kon toch niet echt menen dat ‘de data zijn net ingevoerd in de computer’ een prima zinnetje was? Dat moest beslist ‘de data is net ingevoerd’ zijn. ‘Hij’ was een collega-journalist die een generatietje jonger is dan ik. Zoals bekend heeft de jeugd de toekomst, dus ‘data’ is bezig te…

lees meer »

07 nov 2015

Taal!

Het beestje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal
Genre: Column

Het is altijd de eerste vraag. Nou vooruit, de tweede. Nadat we gehoord hebben of het een jongetje of een meisje is, willen we meteen weten: hoe heet ie? Of: hoe heet ze? Bij iedere baby opnieuw. Het mensje moet een naam hebben. En het beestje? Groot en breed was de verontwaardiging deze week over…

lees meer »

31 okt 2015

Taal!

Smerig

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Smerige kruidenboter. Het stond er echt. Op alle plastic doosjes kruidenboter in de supermarkt. Iemand had ergens de tekst voor de stickers gemaakt en gedacht: deze is lekker smerig, dat zet ik erop. Het is alweer een tijdje geleden dat ik daar met een grote grijns een aantekening over maakte. Voor m’n verzameling taalgrappen, want…

lees meer »

24 okt 2015

Taal!

Heldenmoe

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

De held is niet meer wat hij geweest is. In mijn herinnering bevond hij zich vroeger heel vaak op sokken. Of je kwam hem tegen in zinnetjes als ‘dat is ook geen held, zeg’. En soms nog een graadje laatdunkender: ‘pff, wat een held.’ De Nederlandse held was kortom nogal eens een antiheld. Maar dat…

lees meer »

17 okt 2015

Taal!

Veel we

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Vindt tante An het niet te koud worden hier buiten?’ ‘Heeft mama wel een tabletje tegen de pijn ingenomen?’ Een gewaardeerde lezer herinnerde zich dat er op die manier vroeger bij hem thuis niet over, maar juist tégen tante An en tégen zijn moeder gepraat werd door de rest van de familie. Hij had er…

lees meer »

10 okt 2015

Taal!

Jijs en jes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Het begon natuurlijk allemaal vanaf eind jaren zeventig bij dat Zweedse zet-je-zaakjes-zelf-maar-in-elkaar-woonwarenhuis. De klant was daar ineens consequent een jij, en nooit een u. ‘Hier kun jij jouw bestelling ophalen.’ ‘Jij kan de lamp vastklemmen of vastschroeven.’ Zo worden we nog steeds toegesproken. Ze peperen het ons bovendien wel heel erg in door aldoor ‘jij’…

lees meer »

03 okt 2015

Taal!

Taaldwang

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Nou is hij ineens dood. Toevallig net vorige week raakte ik verzeild in een pittig gesprek waarin Frank Martinus Arion een belangrijke rol speelde. Het ging over taal en dwang en geschiedenis en schuld. En ook over wat praktisch en handig is.  Frank Martinus Arion was een Curaçaoënaar die in het Nederlands schreef (lees zijn…

lees meer »

26 sep 2015

Taal!

Spelgeintjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

‘Ja,’ grijnsde Hans van mijn favoriete kaaswinkel, ‘maar die q heeft wel een reden, zeggen ze. Die staat voor kwaliteit.’ O ja, de q van kwaliteit. Wat we helemaal niet met een q schrijven. Grinnik. Hans verkoopt kazen met de prachtigste namen, maar we hadden het over het kaasmerk smaaq. Ik geloof dat het dezelfde…

lees meer »

19 sep 2015

Taal!

Beestenboel

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal
Genre: Column

In de zomer dat ik negen was, leerde ik Dr. Dolittle kennen. Ik vrat me door de boeken over hem. Nog nooit had ik zoiets moois gelezen. Een mensendokter die een dierendokter werd, want van zijn papegaai leerde hij de talen van alle dieren. Dat wou ik ook! Eerder had de heilige Franciscus er ook…

lees meer »

12 sep 2015
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Vroeger had je de supermarkt, en je tankte super, maar intussen is zo’n beetje alles super geworden. Het is ook lekker als los woord. ‘Hoe gaat ‘t?’ ‘Super!’ Super is zwaar in de mode. Niet alleen in het Nederlands. Zeker, het eeuwige Engels vindt de dingen sóeper, maar ook de Duitsers houden van wat ze…

lees meer »

12 sep 2015
Vrij Nederland
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Schrijven en journalistiek
Genre: Portret / Overzicht

PIET GRIJS, Célina Smit, Chapkis, Battus en een keer Tamar. VN-columnist Hugo Brandt Corstius was de absolute koning van de pseudoniemen. Het schijnt allemaal de schuld te zijn van Jan Eijkelboom. Pas later zou die beroemd en bekroond worden als Dordtse dichter, maar eind jaren vijftig waren Eijkelboom en zijn keukentafel het kloppend hart van…

lees meer »

05 sep 2015

Taal!

Nice

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Nais of nies? Wat las u? Nou ja, ze kloppen alletwee. Het is in Nice in Zuid-Frankrijk namelijk nogal very nice. Dat ontdekte ik vorige week, maar rijke Britten hadden het al heel veel langer door. Omdat zij vanaf de negentiende eeuw de halve Côte d’Azur hebben volgebouwd om prettig te overwinteren, keek ik nog even…

lees meer »

22 aug 2015

Taal!

Gat en kaas

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Stomvervelend vond ik het altijd: ‘Te’ is nooit goed, behalve ‘tehuis’ en ‘tevreden’. Hoe vaak zou ik dat als kind gehoord hebben? Bèèh. Tevreden? Saaaai zeg. En tehuis? Nou, als ik mijn kinderboeken kon geloven was een tehuis meestal helemaal geen feest. Daarom moest ik waarschijnlijk extra hard gniffelen om een opschrift dat op internet…

lees meer »

15 aug 2015

Taal!

Schoon

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Is schoon mooi? Dat hield me bezig. Schoon kan mooi zijn, dat wist ik. Vooral in dialecten en talen in de buurt. Dat weet iedereen die zich de hit ‘Hee schon wijveken’ herinnert. Of die ooit meedeinde op ‘An der schönen blauen Donau’. Maar het schoon in schoonfamilie? Ik ging op onderzoek uit, en verrek,…

lees meer »

10 aug 2015

Taal!

Het beestje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal

Het is altijd de eerste vraag. Nou vooruit, de tweede. Nadat we gehoord hebben of het een jongetje of een meisje is, willen we meteen weten: hoe heet ie? Of: hoe heet ze? Bij iedere baby opnieuw. Het mensje moet een naam hebben. En het beestje? Groot en breed was de verontwaardiging deze week over…

lees meer »

08 aug 2015

Taal!

Nepnichtje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Dat wordt weer uren en uren Monopoly, advertentiespel en ganzenbord. Mijn neef komt logeren. Vakantietraditie. Nou heb ik, als ik goed tel, nóg vijftien neven, maar deze ene is speciaal. Want voor maar een neef ben ik tante, van alle andere ben ik een nicht. En al sinds mijn broer zijn zoon kreeg, spijt het…

lees meer »

01 aug 2015

Taal!

:-) ;-) :-(

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Taal
Genre: Column

Een stierenkop. Dat is wat je ziet als je een hoofdletter A ondersteboven zet. Met een beetje fantasie dan. Maar zo is de A wel ooit begonnen. Ze denken al bij de Egyptenaren. Een plaatje van één ding ontwikkelde zich tot iets veel handigers: een letter. Iets dat je iedere keer dat je een klank…

lees meer »

25 jul 2015

Taal!

Spiegel

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Weet u hoe een Klingon een ander succes wenst? U weet misschien niet wat een Klingon is. Klingons zijn een voorbeeld van buitenaards leven. Het soort leven waar ze deze week nog eens extra hard naar op jacht zijn gegaan. Alleen zijn Klingons  verzonnen. Ze zitten in de Star Trekseries en -films. Ze lijken ook…

lees meer »

18 jul 2015

Taal!

Rechts

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Kijk’, sprak hij, ‘speculaasbrokken zijn natuurlijk brokken speculaas, maar dat wil nog niet zeggen dat hondenbrokken ook brokken hond zijn.’ De docent was van het onderkoelde type en keek even rond. Een lachkrulletje kronkelde door zijn de bovenlip. Het is lang geleden, maar ik herinner me hoe ik een minimomentje ‘huh?!’ dacht, waarna een brede…

lees meer »