Wat ik in het archief stopte

25 jun 2016

Taal!

Kwartjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Italië, Italiaans; Taal
Genre: Column

Dit keer waren het de vuilnisbakken. In Italië. Of vuilnisbakken? Ze doen daar inmiddels ook aan gescheiden afval. Dus hebben ze aparte bakken voor papier en karton. Dat staat er ook op: Carta e cartone. Boing. Klikklik. Verrek. Een verrukkelijk geluid blijft het als er een kwartje valt, en in mijn hoofd is de betaalautomaat…

lees meer »

18 jun 2016

Taal!

Zie maar

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Dit is ook een mooie: het verschil tussen ‘inzicht’ en ‘inkijk’, schreef een leuke lezeres. Nou en of. Het scheelt nogal of iemand tegen je zegt ‘Jij hebt inzicht’ of ‘Jij hebt inkijk’. Waarbij het bovendien wonderlijk is dat dat laatste uitsluitend over vrouwen lijkt te kunnen gaan. Of noemen we het arbeidersdecolleté ook ‘inkijk’?…

lees meer »

11 jun 2016

Taal!

Iets roods

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

‘Oooh, mag ik hem zien?’ De kleine Kelli was helemaal opgewonden toen ze hoorde dat er een theepot bestond van Miss Piggy, het rijkgevulde, blondgekrulde vrouwtjesvarken uit de Muppet Show. Natuurlijk mocht ze die zien. Alleen, Kelli was al sinds haar prilste jeugd blind. Met één oog kon ze net het verschil waarnemen tussen een…

lees meer »

04 jun 2016

Taal!

Opzien

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Er was iets waar ik nogal tegen opzag. Dat kun je zo hebben. Gelukkig werd ik plotseling prettig afgeleid door wat me inviel: dat ‘opzien tegen’ werkelijk iets totaal anders betekent dan ‘opkijken tegen’. En dat terwijl ‘zien’ en ‘kijken’ toch verdacht veel op elkaar lijken. Het is een raar, enorm verschil. Zet ‘Ik zie…

lees meer »

28 mei 2016

Taal!

Spelsneer

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Column

‘Koppenmakers bij Metro spellen als hun lezerspubliek’ las ik op twitter. Het bleek een commentaar te zijn op de krantenkop ‘Het verhaal van Madonna haar dansers’. Huh? Geen spelvuiltje aan de lucht. Wel iets anders dat opviel. Ik reageerde. ‘Madonna haar dansers’, dat is gewoon spreektaal. Het is dus eerder zoiets als: schrijf je ‘wou’…

lees meer »

21 mei 2016

Taal!

Chique plee

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Plee is plat. Toilet is net. Toch? Nou nee. Of beter: ja én nee. Andersom is namelijk ook waar. Het ligt er maar aan wat je zelf geleerd hebt. En hoe ze bij jou thuis praatten hangt nou eenmaal voor een deel af van het milieu waarin je toevallig grootgebracht bent. De echte chic, de…

lees meer »

14 mei 2016

Taal!

Beledigd

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

‘Beledigd zijn doe je zelf.’ Een one-liner om lang over na te denken. Hij is van Ebru Umar, de Metro-columniste die 17 dagen Turkije niet uit mocht. Naar verluidt nu net wegens het beledigen van de president, Erdoğan. Doet die het zelf? Beledigen, grieven, krenken, raken, schofferen, tarten, vernederen, kleineren. Het zijn allemaal dingen die…

lees meer »

09 mei 2016

Levensbericht Hugo Brandt Corstius

Eindhoven 29 augustus 1935 - Amsterdam 28 februari 2014

Jaarboek Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Computers en nieuwe media; Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Portret / Overzicht

Hij was de absolute kampioen onder-pseudoniemen-schrijven. Hugo Brandt Corstius gebruikte in de loop van zijn schrijvende bestaan, dat bijna zestig jaar besloeg, zeker zestig verschillende namen. Sommige maar één keer, andere een poosje, en het langste was hij Battus en Piet Grijs. Algemeen bekend werden verder onder meer de columns van Stoker, Jan Eter en…

lees meer »

07 mei 2016

Taal!

Suikerzoet

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Alles klinkt schattiger als je het in het Nederlands zegt. Suikerzoete woorden. Woorden die wij ook willen hebben! De Duitsers vinden ons zuckersüß. Ik had het niet kunnen verzinnen. Of ze er allemaal zo over denken weet ik niet, maar de nieuwsbrief van het blad Onze Taal duikelde van de week een websitepagina op met…

lees meer »

30 apr 2016

Taal!

Sterretjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ik zie sterretjes. Nee, geen jonge BN’ertjes. Ik zie lettervervangers. Vaker en vaker. Dan lees ik bijvoorbeeld ‘dat is mooi kl*te’. En ik begrijp: aha, het is klote. Mooi klote zelfs. Eerst waren het vooral reacties op internet en persoonlijke berichten. Maar tegenwoordig kom je het ook al in krantenkoppen tegen. Ik weet niet helemaal…

lees meer »

23 apr 2016

Taal!

Kan kan

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Vandaag is het verzoeknummertjesdag. Dit is er een: ‘Kan dat tegenwoordig nou zomaar? Ik lees overal ‘je kan’. En ik heb geleerd dat het ‘je kunt’ moet zijn.’ Twijfel en ergernis. Die bestanddelen willen nog wel eens terugkomen in de onderwerpen waarover u me post stuurt. En ‘je kan’ is een echte topper. Er is…

lees meer »

16 apr 2016

Taal!

Feiten

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Kindermishandeling. Ik weet dat er mensen zijn die het zo noemen: een doof kind laten opgroeien zonder gebarentaal. Grote, harde woorden. Soms zijn ze nuttig, of misschien zelfs nodig. Feit: baby’s, peuters, kleuters die niet of niet goed kunnen horen, zijn maar op één manier altijd probleemloos te bereiken. Met een gebarentaal. Bijvoorbeeld met Nederlandse…

lees meer »

09 apr 2016

Taal!

Knorriger

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Hoe oud je bent, of je man of een vrouw bent, dat maakt niks uit. En ook niet welke opleiding je hebt gedaan. Of je over tik- en taalfouten valt hangt af van andere dingen, als we de universiteit van Michigan mogen geloven. Het kan u geen bal schelen? Dan is de kans groter dat…

lees meer »

02 apr 2016

Taal!

Het G-woord

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ssst. Nee, ik tik het niet graag uit. Want dan loopt u weg. Of nou ja, veel te velen van u. Die griezelen, gruwen en grommen zodra het woord grammatica valt. Volkomen begrijpelijk wat mij betreft. Gepest als we zijn als kinderen met dubbelverbonden voorwerpsbepalingen en andere termen waarvan niemand nou eens vertelde wat je…

lees meer »

26 mrt 2016

Taal!

Wegkijker

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Heerlijk bevredigend is het:  iemand ergens voor uitmaken. Voor dropjojo. Rammelkop. Droeftoeter. Prutsmuts. Je kunt tot mijn vreugde bijna overal wel een scheldnaam van maken. Gebruikelijk is natuurlijk schelden met behulp van gruwelijke ziektes (tering, kanker), grove geslachtsdeelbenamingen (klote, kut) en afvalproducten van het lichaam (pis, schijt). Maar het kan zonder. En ook het Opperwezen…

lees meer »

19 mrt 2016

Taal!

Poortwoord

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Woorden, ach, het zijn soms net levende wezens. Ze vliegen uit. Ze delen en vermenigvuldigen zich. Passen zich aan. Houden intussen kleine stukjes van hun eigen DNA. Neem nou landschap. Doodgewoon woord. Maar een maanschap? Een zeeschap of een stadsschap? Nee. Kennen wij niet. In het Engels heb je die wel. En dat ‘moonscape’, ‘seascape’…

lees meer »

12 mrt 2016

Taal!

Onhoorbaar

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Gewetensvraag voor wie oud genoeg is: klinken de woorden hondenhok, kurkentrekker, kippensoep, worstenbrood en bessensap u nu anders in de oren dan een kwart eeuw geleden? Of komen ze wellicht anders uw mond uit? Bekentenis: bij mij niet. U fronst en vraagt zich af waar dit nu weer over gaat. Ach, eigenlijk over niks. Over…

lees meer »

05 mrt 2016

Taal!

Te moeilijk

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Goeie grutjes. Schrok ik me daar een hoedje. Ik zag een bericht langskomen op internet: ‘Nederlandse taal te moeilijk’ stond erboven. Dat is voor mij natuurlijk wat ze tegenwoordig clickbait noemen, een lokaas-link waarop je bijna wel móet klikken. Dus dat deed ik. Wat bleek? Ik had het zelf gezegd. Althans, in de Telegraafrubriek ‘Wat…

lees meer »

27 feb 2016

Taal!

Sterk

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Foei, wat woei het vorig weekend weer. ‘Hoei, boei’, om een boeiend karakter aan te halen uit Gerard (van ‘t) Reves boek De Avonden: de moeder. Die slaakt deze oei-kreet, onder meer als ze loeiend hoge nood heeft. Ja, en? Ik beken, ik leid u af. Expres. Met mijn ge-oei hoopte ik dat ‘woei’ u…

lees meer »

20 feb 2016

Taal!

Klap

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Dol ben ik op klaprozen, hun kleur, hun kwetsbaarheid. En de klapzoen is allang een dubbele favoriet, omdat ‘klap’ en ‘zoen’ elkaar tegen lijken te spreken, en de bezigheid  me sympathiek is. Maar nou kreeg ik even een paar andere klappen. Om te beginnen een klaplong. Dat kan ik u niet aanbevelen. Er is geen…

lees meer »

06 feb 2016

Taal!

Hulp

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Mijn moeder ging in de jaren dertig naar de lagere school. Veel was toen nog simpel. Als je niet zo goed kon lezen en schrijven bijvoorbeeld, dan was je gewoon dom. Mijn moeder had problemen met lezen en schrijven. Dus dacht ze dat ze dom was. Want dat je tegelijk slim kon zijn, en toch…

lees meer »

30 jan 2016

Taal!

Ontzag

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Mopper mopper mopper. Dat geluid rommelt in de verte de laatste weken. Het gaat over lessen en leraren en leerlingen. Want het vak Nederlands moet anders gegeven worden, van docenten vragen we veel te veel, en de jeugd van tegenwoordig kan niet spellen en niet  formuleren. Manifesten, stukken in de krant, reportages op scholen. Dus…

lees meer »

23 jan 2016

Taal!

Die plaatje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Twee studenten. Ze liepen achter me. We waren in de druilerige rilregen met een stoet onderweg van de tram naar de universiteit in Rotterdam. Daar moest ik zijn om journalisten-in-wording van alles over taal te gaan vertellen. De twee jongens gingen duidelijk naar een heel ander college. Vast iets technisch. Een gesprek over vier ingewikkelde…

lees meer »

16 jan 2016

Taal!

Huis en muis

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Met z’n alle een tijdje één kant uit wandelen, daar houden klanken van. Niemand die dat echt snapt, maar het verleden zit propvol voorbeelden. Ook de historie van het Nederlands. Je had bijvoorbeeld eerst  ‘hoes’ en ‘moes’. Toen kwamen ‘huus’ en ‘muus’, en pas daarna zijn we bij ons huidige ‘huis’ en ‘muis’ uitgekomen. Nou…

lees meer »

09 jan 2016

Taal!

Best terecht

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Dit is natuurlijk de beste-wensen-week. Overal vliegen ze je om de oren. Meestal met nog een ‘nog’ erbij. Ik heb, moet ik bekennen, een beetje een hekel aan die ‘beste wensen’. Althans, die manier van zeggen bekt voor mij niet lekker. En dit jaar viel me ineens in waarom dat  is. We willen elkaar hét…

lees meer »