Wat ik in het archief stopte

02 jul 2016

Taal!

Vanzelf

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Taal
Genre: Column

Nee, wie er allemaal komen kijken kan ik nergens aan zien. Maar wel welke woorden of vragen geleid hebben naar m’n artikelenarchief op internet. Daar steek ik onder meer van op dat ik over de gekste dingen geschreven heb (‘grofstoffelijke porno’, ‘vrouwenspinnen die mannetjes eten’, ‘hoe iemand te vergeven’). Maar favoriet zijn zoekwoordrijtjes als ‘zinnen…

lees meer »

18 jun 2016

Taal!

Zie maar

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Dit is ook een mooie: het verschil tussen ‘inzicht’ en ‘inkijk’, schreef een leuke lezeres. Nou en of. Het scheelt nogal of iemand tegen je zegt ‘Jij hebt inzicht’ of ‘Jij hebt inkijk’. Waarbij het bovendien wonderlijk is dat dat laatste uitsluitend over vrouwen lijkt te kunnen gaan. Of noemen we het arbeidersdecolleté ook ‘inkijk’?…

lees meer »

11 jun 2016

Taal!

Iets roods

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

‘Oooh, mag ik hem zien?’ De kleine Kelli was helemaal opgewonden toen ze hoorde dat er een theepot bestond van Miss Piggy, het rijkgevulde, blondgekrulde vrouwtjesvarken uit de Muppet Show. Natuurlijk mocht ze die zien. Alleen, Kelli was al sinds haar prilste jeugd blind. Met één oog kon ze net het verschil waarnemen tussen een…

lees meer »

28 mei 2016

Taal!

Spelsneer

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Column

‘Koppenmakers bij Metro spellen als hun lezerspubliek’ las ik op twitter. Het bleek een commentaar te zijn op de krantenkop ‘Het verhaal van Madonna haar dansers’. Huh? Geen spelvuiltje aan de lucht. Wel iets anders dat opviel. Ik reageerde. ‘Madonna haar dansers’, dat is gewoon spreektaal. Het is dus eerder zoiets als: schrijf je ‘wou’…

lees meer »

14 mei 2016

Taal!

Beledigd

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

‘Beledigd zijn doe je zelf.’ Een one-liner om lang over na te denken. Hij is van Ebru Umar, de Metro-columniste die 17 dagen Turkije niet uit mocht. Naar verluidt nu net wegens het beledigen van de president, Erdoğan. Doet die het zelf? Beledigen, grieven, krenken, raken, schofferen, tarten, vernederen, kleineren. Het zijn allemaal dingen die…

lees meer »

09 mei 2016

Levensbericht Hugo Brandt Corstius

Eindhoven 29 augustus 1935 - Amsterdam 28 februari 2014

Jaarboek Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Computers en nieuwe media; Schrijven en journalistiek; Taal
Genre: Necrologie/I.M. , Portret / Overzicht

Hij was de absolute kampioen onder-pseudoniemen-schrijven. Hugo Brandt Corstius gebruikte in de loop van zijn schrijvende bestaan, dat bijna zestig jaar besloeg, zeker zestig verschillende namen. Sommige maar één keer, andere een poosje, en het langste was hij Battus en Piet Grijs. Algemeen bekend werden verder onder meer de columns van Stoker, Jan Eter en…

lees meer »

30 apr 2016

Taal!

Sterretjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ik zie sterretjes. Nee, geen jonge BN’ertjes. Ik zie lettervervangers. Vaker en vaker. Dan lees ik bijvoorbeeld ‘dat is mooi kl*te’. En ik begrijp: aha, het is klote. Mooi klote zelfs. Eerst waren het vooral reacties op internet en persoonlijke berichten. Maar tegenwoordig kom je het ook al in krantenkoppen tegen. Ik weet niet helemaal…

lees meer »

16 apr 2016

Taal!

Feiten

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Kindermishandeling. Ik weet dat er mensen zijn die het zo noemen: een doof kind laten opgroeien zonder gebarentaal. Grote, harde woorden. Soms zijn ze nuttig, of misschien zelfs nodig. Feit: baby’s, peuters, kleuters die niet of niet goed kunnen horen, zijn maar op één manier altijd probleemloos te bereiken. Met een gebarentaal. Bijvoorbeeld met Nederlandse…

lees meer »

09 apr 2016

Taal!

Knorriger

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Hoe oud je bent, of je man of een vrouw bent, dat maakt niks uit. En ook niet welke opleiding je hebt gedaan. Of je over tik- en taalfouten valt hangt af van andere dingen, als we de universiteit van Michigan mogen geloven. Het kan u geen bal schelen? Dan is de kans groter dat…

lees meer »

26 mrt 2016

Taal!

Wegkijker

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Heerlijk bevredigend is het:  iemand ergens voor uitmaken. Voor dropjojo. Rammelkop. Droeftoeter. Prutsmuts. Je kunt tot mijn vreugde bijna overal wel een scheldnaam van maken. Gebruikelijk is natuurlijk schelden met behulp van gruwelijke ziektes (tering, kanker), grove geslachtsdeelbenamingen (klote, kut) en afvalproducten van het lichaam (pis, schijt). Maar het kan zonder. En ook het Opperwezen…

lees meer »

19 mrt 2016

Taal!

Poortwoord

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Woorden, ach, het zijn soms net levende wezens. Ze vliegen uit. Ze delen en vermenigvuldigen zich. Passen zich aan. Houden intussen kleine stukjes van hun eigen DNA. Neem nou landschap. Doodgewoon woord. Maar een maanschap? Een zeeschap of een stadsschap? Nee. Kennen wij niet. In het Engels heb je die wel. En dat ‘moonscape’, ‘seascape’…

lees meer »

12 mrt 2016

Taal!

Onhoorbaar

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Gewetensvraag voor wie oud genoeg is: klinken de woorden hondenhok, kurkentrekker, kippensoep, worstenbrood en bessensap u nu anders in de oren dan een kwart eeuw geleden? Of komen ze wellicht anders uw mond uit? Bekentenis: bij mij niet. U fronst en vraagt zich af waar dit nu weer over gaat. Ach, eigenlijk over niks. Over…

lees meer »

05 mrt 2016

Taal!

Te moeilijk

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Goeie grutjes. Schrok ik me daar een hoedje. Ik zag een bericht langskomen op internet: ‘Nederlandse taal te moeilijk’ stond erboven. Dat is voor mij natuurlijk wat ze tegenwoordig clickbait noemen, een lokaas-link waarop je bijna wel móet klikken. Dus dat deed ik. Wat bleek? Ik had het zelf gezegd. Althans, in de Telegraafrubriek ‘Wat…

lees meer »

06 feb 2016

Taal!

Hulp

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Mijn moeder ging in de jaren dertig naar de lagere school. Veel was toen nog simpel. Als je niet zo goed kon lezen en schrijven bijvoorbeeld, dan was je gewoon dom. Mijn moeder had problemen met lezen en schrijven. Dus dacht ze dat ze dom was. Want dat je tegelijk slim kon zijn, en toch…

lees meer »

23 jan 2016

Taal!

Die plaatje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Twee studenten. Ze liepen achter me. We waren in de druilerige rilregen met een stoet onderweg van de tram naar de universiteit in Rotterdam. Daar moest ik zijn om journalisten-in-wording van alles over taal te gaan vertellen. De twee jongens gingen duidelijk naar een heel ander college. Vast iets technisch. Een gesprek over vier ingewikkelde…

lees meer »

16 jan 2016

Taal!

Huis en muis

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Met z’n alle een tijdje één kant uit wandelen, daar houden klanken van. Niemand die dat echt snapt, maar het verleden zit propvol voorbeelden. Ook de historie van het Nederlands. Je had bijvoorbeeld eerst  ‘hoes’ en ‘moes’. Toen kwamen ‘huus’ en ‘muus’, en pas daarna zijn we bij ons huidige ‘huis’ en ‘muis’ uitgekomen. Nou…

lees meer »

09 jan 2016

Taal!

Best terecht

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Dit is natuurlijk de beste-wensen-week. Overal vliegen ze je om de oren. Meestal met nog een ‘nog’ erbij. Ik heb, moet ik bekennen, een beetje een hekel aan die ‘beste wensen’. Althans, die manier van zeggen bekt voor mij niet lekker. En dit jaar viel me ineens in waarom dat  is. We willen elkaar hét…

lees meer »

02 jan 2016

Taal!

Bedroefd

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column , Necrologie/I.M.

Het waren achteraf gezien de opwindendste woordenboektijden, de jaren tachtig. Ik geef toe: daarvóór had ik aan het bestaan van woordenboeken ook nooit een gedachte besteed. Reuzesaai onderwerp, leek me. Dat veranderde door Bernard Al. Die was halverwege de jaren tachtig de baas van de Van Dalewoordenboeken. Daar was van alles gaande. In hoog tempo…

lees meer »

19 dec 2015

Taal!

Verzonnen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Het schorriemorrie moet er nog zijn. Ik vroeg mijn vader er laatst naar. De grote doos met gipsen beelden staat ergens op zolder. Lang geleden dat we met een mengeling van opwinding en herkenning de schaapjes, de engel die bovenin de boom ging en het kindje Jezus uit hun oude kranten rolden. Toen wisten we…

lees meer »

12 dec 2015

Taal!

Me hoela!

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Iedereen zegt het, iedereen doet het.’ In mijn hoofd hoorde ik de stem van Henny Vrienten. De ex-Doe Maar-man zong een regel uit zijn prachtige lied ”t Ouwe Liedje’. Nou ja, dat dacht ik. M’n geheugen, dat liegbeest, had alleen voor de gelegenheid een veranderingetje in de tekst gestopt. In het echt zingt Vrienten niet…

lees meer »

05 dec 2015

Taal!

Dicht licht

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Ja ja, het kan nog. U was het van plan toch? Kom, ga nou gauw even dichten. Ze wachten wel, die andere plichten. Grijp vanavond uw kans. En hé, misschien heeft u sjans. Sorry, dit is even een stokpaardje. Sinterklaas moet het van mij eeuwig blijven winnen van de kerstman. Die saaie Santa Claus, die…

lees meer »

28 nov 2015

Taal!

Wim

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column , Necrologie/I.M.

De eerste keer dat ik hem zag, stond hij te swingen op een feestje. Iemand zei: dat is Wim Emmerik. Hij is doof. Verbazingwekkend vond ik dat. Later hoorde ik dat hij zelfs een dansopleiding had gedaan. Gevoel voor ritme en elegantie, dat zat er bij hem in.  En het kwam er ook uit bij…

lees meer »

14 nov 2015

Taal!

Geen gerania

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Bespottelijk vond hij het. Ik kon toch niet echt menen dat ‘de data zijn net ingevoerd in de computer’ een prima zinnetje was? Dat moest beslist ‘de data is net ingevoerd’ zijn. ‘Hij’ was een collega-journalist die een generatietje jonger is dan ik. Zoals bekend heeft de jeugd de toekomst, dus ‘data’ is bezig te…

lees meer »

07 nov 2015

Taal!

Het beestje

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal
Genre: Column

Het is altijd de eerste vraag. Nou vooruit, de tweede. Nadat we gehoord hebben of het een jongetje of een meisje is, willen we meteen weten: hoe heet ie? Of: hoe heet ze? Bij iedere baby opnieuw. Het mensje moet een naam hebben. En het beestje? Groot en breed was de verontwaardiging deze week over…

lees meer »

31 okt 2015

Taal!

Smerig

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Smerige kruidenboter. Het stond er echt. Op alle plastic doosjes kruidenboter in de supermarkt. Iemand had ergens de tekst voor de stickers gemaakt en gedacht: deze is lekker smerig, dat zet ik erop. Het is alweer een tijdje geleden dat ik daar met een grote grijns een aantekening over maakte. Voor m’n verzameling taalgrappen, want…

lees meer »