Wat ik in het archief stopte

24 jun 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

De mooiste, knapste en ongelooflijkste dingen over taal weet bijna niemand. Zoals dit: praten doen we met maar liefst honderd spieren en spiertjes. Die we dus allemaal steeds op het goede moment de opdracht geven samen te trekken of te ontspannen. Op die manier komen er in een seconde tussen de twee en zeven woorden…

lees meer »

17 jun 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Maak u niet bezorgd, ‘hun hebben’ roept nog steeds fikse afkeer op, ook bij jongeren. Anderzijds vinden inmiddels velen ‘de media is’ mooier dan de ‘de media zijn’, en dat geldt ook voor ‘handvaten’ (tegenover handvatten). Hoe weet ik dat? Door Wouter van Wingerden, die Nederlands gestudeerd heeft en onder meer een tijd antwoord gaf…

lees meer »

10 jun 2017

Taal!

Onzeker

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Italië, Italiaans; Taal
Genre: Column

Bij ons is het nu echt bijna verdwenen. Of nou ja, zij het dat bijvoorbeeld ‘zij het’ en ook ‘hetzij’ nog steeds gebruikt worden. En op Prinsjesdag klinkt er elk jaar na de troonrede een luid ‘Leve de Koning!’. Die koning zelf sprak toen hij koning werd de woorden: ‘Zo waarlijk helpe mij God Almachtig’….

lees meer »

20 mei 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Bruizend is gewoon het nieuwe bruisend, denk ik. Ik las het deze week op een huizenwebsite. Tussen heerlijke makelaarstaal – type: ‘middels diverse inbouwapparatuur van alle gemakken voorzien’, ‘welke toegang biedt aan een goed bemeten slaapkamer’, ‘met authentieke details en separaat toilet’ – stond nog een ander lokkertje. Vanaf de woning in kwestie kon je…

lees meer »

13 mei 2017

Taal!

Jef Trimbos

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Achttien. Ach, bestond er een magischer woord? Wat klonk dat aanlokkelijk in de jaren dat ik nog niet eens tien was. Met achttien was je groot, wist ik, volwassen. Ik had een oom die me jaar in jaar uit lekker maakte met de verzekering dat hij me op mijn achttiende verjaardag mee uit zou nemen…

lees meer »

06 mei 2017

Taal!

Het Konings

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Oeioeioeioei, hoorden jullie dat? De koning zei zomaar dat hij zich iets besefte. Een paar keer zelfs. Een internetschandpaaltje werd razendsnel in elkaar getimmerd. Want ‘beseffen’ moet zonder ‘zich’. Mij viel nog iets anders op, luisterend naar het gesprek dat Wilfried de Jong met Willem Alexander voerde ter ere van diens vijftigste verjaardag. De koning…

lees meer »

29 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Jaren zijn een soort meters. Of kilo’s, grammen, liters, centen. Echt waar. Lees even verder, dan ziet u dat u dat eigenlijk allang wist. Ik ontdekte het onlangs dankzij uw zeer gewaardeerde lezersogen en -oren die zich weer eens verbaasden, een beetje ergerden ook. ‘Over een aantal jaar wil ik naar het buitenland.’ Een lezeres…

lees meer »

22 apr 2017

Taal!

Van ver

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Lekker lokaas – online heet het clickbait: ’10 foto’s die bewijzen dat de axolotl de schattigste amfibie ooit is’ Nou, bij mij hadden ze beet hoor, ik klikte meteen. De axolotl! Ik had een hele tijd niet aan hem gedacht, maar onze eerste ontmoeting is me sterk bijgebleven. Ik kwam hem tegen op reportage, in…

lees meer »

15 apr 2017

Taal!

Uitvinding

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Een ferme duik in je eigen verleden nemen. Dat kon dus niet vroeger. Althans, niet op de manier die wij hebben. En voor een aanzienlijk deel van de mensheid bestaat die kans nog steeds niet. Want die hebben geen brieven, kladjes, schriften met aantekeningen, dagboeken, agenda’s. Hun schoolgegiebel, de roddels en de ruzies van hun…

lees meer »

08 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Deze week kwam Signor Rossi bij me spoken. Al een tijdje had ik niet meer aan hem gedacht, maar goeiendag, wat heb ik vroeger m’n tong op hem lopen breken. Want ik wilde het zo verschrikkelijk graag net zo zeggen als de Italianen doen. ‘Signor Rossi’ is hun ‘meneer Jansen’ – als je het letterlijk…

lees meer »

01 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Ongemak, gêne. Misschien heeft u het ook. Mij overvalt het wanneer ik in een vreemde taal praat met iemand die net als ik Nederlands als moedertaal heeft. Waarom zou je dat ook doen? Nou, het kan je zomaar gebeuren. Op de camping, in een restaurant, in het buitenland of gewoon hier. Is er iemand bij…

lees meer »

25 mrt 2017

Taal!

Dinges

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: De seksen en seks; Taal
Genre: Column

Stout. Stiekem stout was het. Dus spannend. De jongen die op dat moment de jongen van m’n dromen was, leerde me Chuck Berry kennen. Het bericht van Berry’s dood plaatste me in één klap ver terug in de tijd. Naar een andere ruimte: een jongenszolderkamer waar My Ding-A-ling uit zelfgebouwde boxen klonk. De enige nummer-1-hit…

lees meer »

18 mrt 2017

Taal!

De baas

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

In twaalfhonderdzoveel hadden we ‘m al, de baas. Al weet niemand waar het woord vandaan is gekomen. Dat zocht ik op, omdat het zo veel over bazen ging de laatste tijd. Wie het is, was, wordt, blijft of zou horen te zijn. Van land, stad en krant. Ik had bovendien onthouden dat we geen enkel…

lees meer »

11 mrt 2017

Taal!

Taaldaden

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Achteraf schoot het me weer te binnen en schoot ik alsnog in de lach. In de lange rij bij het afscheid van m’n vader was er vorige week één die het verkeerd zei. ‘Gefeliciteerd,’ sprak hij. Terwijl het juiste woord op dat moment toch heus ‘gecondoleerd’ was. Wat doe je dan? Ik keek eventjes verbaasd….

lees meer »

04 mrt 2017

Taal!

Vader

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

‘Morgen is het veertien jaar geleden.’ We zaten afgelopen zaterdag elk aan onze kant van de lijn met een glas, mijn vader en ik. Onze gebruikelijke telefonische borrel. Hij had natuurlijk gelijk. Het was in 2003. Eigenlijk weet ik het nog als de dag van gisteren. Zo’n ellendig telefoontje. Hij had een beroerte gehad, lag…

lees meer »

25 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Tot zo’, appte de vriendin met wie ik anderhalf uur later had afgesproken. Zo? Hmm. Voor de zekerheid tikte ik nog even ’11 uur toch?’ terug. Want wanneer is zo? Eerder had ik me dat nooit afgevraagd. Maar ter plekke ontdekte ik dat ik het precies wist: het is voor mij alles tussen over een…

lees meer »

18 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Laatst tekende ik deze op: ‘Nog snel een foto gemaakt voor zij die het niet willen geloven.’ Wat vindt u? Iets mee aan de hand of een heel normale manier van zeggen? Ik voel iets vreemds, maar dat had u al geraden. Nog een dan: ‘Voor hij of zij die nog op vakantie gaat hebben…

lees meer »

11 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

U kwam met een oplossing. Althans, dat leek het te zijn. Een paar lezers schreven me over het ietepetieterige woordje ‘d’r’. Zouden we dat niet gewoon kunnen schrijven in plaats van ‘dier’? Nee, niet ‘dier’ als ‘beest’. Het ging over het veel te ouderwets klinkende ‘dier’ als je bijvoorbeeld zegt: ‘Janna zei tegen Femke en…

lees meer »

04 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Restjes zijn er bij bosjes. Ze zitten vaak vastgeklonken in ouderwetse manieren van zeggen: ‘Te allen tijde is ook wie van goeden huize komt onzes inziens in staat je in koelen bloede te vermoorden.’ Een zin zó vol zichtbare naamvallen dat de Duitsers er nog een puntje aan zouden kunnen zuigen. Soms besef je het…

lees meer »

28 jan 2017

Taal!

Grof

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Eerst maar een bekentenisje: ik ben tamelijk grofgebekt. Geen gereformeerde achtergrond, dus er rollen bijvoorbeeld met groot gemak jezussen en christussen uit m’n mond. Ook god, al dan niet samen met het verzoek me te verdommen, gaat hier geregeld over de tong. Net als platte benamingen voor geslachtsdelen en ziektes. Als een ander scheldt of…

lees meer »

21 jan 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Een ramp is geen lamp, zeuren is iets heel anders dan zeulen. Je hebt ver en vel, balen en baren, brood en bloot, hiel en hier, keren en kelen, torren en tollen. Ze lijken niet op elkaar. In onze oren dan. Maar als je opgegroeid bent met Japans, dan hoor je geen verschil tussen lala…

lees meer »

14 jan 2017

Taal!

Bubbels

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Het is nog maar kort geleden dat bubbels bovenal vrolijkmakende dingen waren. Je kon ze drinken, of ervan nippen, liefst op zonnige terrassen. Vooral als je vrouw was, geloof ik. Mannen zijn minder van de bubbels. Want ‘bubbels’ zijn al een tijd het handige woord dat alle witte-wijn-met-luchtbelletjes dekt. Dus ook armeluischampagnes, zoals prosecco en…

lees meer »

07 jan 2017

Taal!

Slavinken

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Beleid en gebestuur; Taal
Genre: Column

Al tachtig jaar bestaat het pond niet meer. Afgeschaft. En het ons ook. Dat gebeurde in de IJkwet van 1937. Kilo’s en grammen heette het voortaan. Maar ja. U weet hoe dat is afgelopen. Nog steeds bestellen we massaal een pondje jongbelegen en twee ons schouderham in blokjes. En nooit worden we dan niet-begrijpend aangekeken….

lees meer »

31 dec 2016

Taal!

Opruiming

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Iets vrolijks, iets luchtigs graag. Dat was het verzoeknummer van een vriendin voor deze afsluiter van het jaar, en ik was er helemaal voor. De dagen zijn al duister en mistig genoeg. Dus nu grasduin ik driftig in mijn ‘flarden gedachten’ – zo heet m’n steeds veranderende bestand voor dingen die wie-weet-wel-ooit-misschien-een-keer bruikbaar kunnen zijn…

lees meer »

24 dec 2016

Taal!

Dure woorden

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Ze praten veel, vlot, en met veel enthousiasme. Kijken je aan, pakken je vast. Ze zijn geen familie, maar hun gezichten lijken toch op elkaar: volle lippen, volle wangen, smalle kinnen, kleine wipneusjes. Supersociaal worden ze genoemd, bang voor vreemden zijn ze niet. Ze hebben wat het syndroom van Williams genoemd wordt: er ontbreekt een…

lees meer »