Wat ik in het archief stopte

28 okt 2017

Taal!

Borrelpraat

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Een half litertje bier erin, dat scheelde hoorbaar. Het waren Duitsers. Bijzondere Duitsers: ze hadden net Nederlands geleerd. En ze wilden meedoen aan een experiment aan de universiteit in Maastricht. De ene helft dronk iets non-alcoholisch, de andere kreeg bier. En kijk aan, de bierdrinkers spraken daarna beter Nederlands dan de anderen. Vooral hun uitspraak…

lees meer »

07 okt 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Ha, daar gingen we weer. Het was een vrolijk gezicht. Er werd gesmeten met vleestomaten en paaseieren. Er werd gegierd om de koetjesreep en de blinde vink. De baby-, moeder-, koffie- en kokosmelk spoten in het rond. Met nog een drupje babyolie toe. Waarom? Het kwam allemaal door de vegetarische gehacktballen en de vegetarische speckstuckjes…

lees meer »

23 sep 2017

Taal!

Betrapt

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Het had ook een stuk slechter kunnen aflopen.’ ‘Aan mij heb je niks.’ ‘Ja, de groeten.’ ‘Pas je een beetje op?’ ‘Was dat jouw glas?’ ‘Dat zou je ook niet zeggen.’ ‘En zo blijven we bezig.’ Betrapt. Dat voelde ik me. Want ja, ook ik gebruik ze graag en grif: de dagelijkse clichés die al…

lees meer »

02 sep 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Jasses, ineens verzoop de zomer in plensbuien deze week. De kans op nog wat zoele zomeravonden lijkt voorlopig verkeken. Zoel ja. Niet zwoel. Zoel is het enige woord voor dat aangename, misschien wat lome gevoel bij een perfecte temperatuur met liefst een zuchtje wind. Of zo’n avond ook zwoel wil worden – dus: licht opwindend,…

lees meer »

26 aug 2017

Taal!

Husselen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ineens stond er een nieuw bord. Een rode rand rondom een aan een vork geprikt worstje boven een walmende barbecue. ‘Het is niet toegestaan te barbecueën in het hele Vondelpark. Art 3.6 van het Parkreglement’ las ik. Want dat stond eronder. Ik las het nog een keer, maar kon een grinnik echt niet onderdrukken. ‘Het…

lees meer »

19 aug 2017

Taal!

Apenpraat

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal
Genre: Column

Hij was te verlegen om te gebaren met vreemden. Dat las ik over Chantek, een orang-oetan die vorige week stierf in een dierentuin in Atlanta, 39 jaar oud. De eerste negen jaar van z’n leven groeide hij op tussen mensen. Zo veel mogelijk als een mens, in een tijd dat er meer van zulke experimenten…

lees meer »

12 aug 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: De seksen en seks; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

‘Mama, wat zijn lesbiennes?’ Het waren de late jaren zestig. Ik was het woord denk ik tegengekomen in de Margriet. M’n vooruitstrevende moeder legde me onmiddellijk uit dat ook vrouwen verliefd op elkaar konden worden. En dat dat eigenlijk niks bijzonders was. Zo kwam het dat ik het woord kende lang voordat ik lesbiennes tegenkwam….

lees meer »

29 jul 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Zo dichtbij. Zo ver weg. Hun taal is onze taal. Maar hun taal is onze taal ook weer niet. Inderdaad, ik heb het over het Vlaams. Het is bekend dat de Vlamingen liever ‘het is gekend’ zeggen. Vlamingen kunnen soms ook met minder toe dan wij. Ze hebben ‘iets bij’, waar Nederlanders iets bij zich…

lees meer »

22 jul 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Smullen vind ik het. Een paar keer per jaar kom ik langs de vishandel waarop in grote letters ‘Wiebe’s haring, ’n openbaring’ te lezen is. Zelden kan ik de verleiding weerstaan zo’n openbaring te kopen – zonder uitjes en zuur graag. ‘Te veel aan je hoofd?’ vraagt de kapper om de hoek op een bord…

lees meer »

15 jul 2017

Taal!

Roodste rood

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

Ha! Nieuw hoofdstukje deze week van een boek dat maar nooit af lijkt te komen. Ik volg het verhaal al tientallen jaren met rode konen. Het gaat over kleur. Of nee, kleur is de smoes, de omweg. In werkelijkheid draait het om de vraag of je woorden nodig hebt om je van iets bewust te…

lees meer »

08 jul 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Beleid en gebestuur; Taal
Genre: Column

Kreeg ik weer eens op m’n kop van u. Waarom in vredesnaam dat hele dikke boekwerk waarover ik het had in het Engels moest. Het ging nota bene over het Nederlands. Belachelijk! Nou ja, ik begreep de gedachte wel. Zelf had ik net een petitie getekend tegen de trend om alle onderwijs op de universiteiten…

lees meer »

30 jun 2017
Bijdrage aan een boek, NRC Handelsblad
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Interview

In het Limburgs kan een woord van betekenis veranderen puur en alleen door de toon waarop het wordt uitgesproken. In een hele hoop andere talen trouwens ook. Ze heten toontalen. Ben Hermans verzamelde op een lange speurtocht, die hem over de hele wereld voerde, stukjes van de toontalenpuzzel. Zo bleek het in zijn moedertaal het…

lees meer »

17 jun 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Maak u niet bezorgd, ‘hun hebben’ roept nog steeds fikse afkeer op, ook bij jongeren. Anderzijds vinden inmiddels velen ‘de media is’ mooier dan de ‘de media zijn’, en dat geldt ook voor ‘handvaten’ (tegenover handvatten). Hoe weet ik dat? Door Wouter van Wingerden, die Nederlands gestudeerd heeft en onder meer een tijd antwoord gaf…

lees meer »

10 jun 2017

Taal!

Onzeker

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Italië, Italiaans; Taal
Genre: Column

Bij ons is het nu echt bijna verdwenen. Of nou ja, zij het dat bijvoorbeeld ‘zij het’ en ook ‘hetzij’ nog steeds gebruikt worden. En op Prinsjesdag klinkt er elk jaar na de troonrede een luid ‘Leve de Koning!’. Die koning zelf sprak toen hij koning werd de woorden: ‘Zo waarlijk helpe mij God Almachtig’….

lees meer »

13 mei 2017

Taal!

Jef Trimbos

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column , Necrologie/I.M.

Achttien. Ach, bestond er een magischer woord? Wat klonk dat aanlokkelijk in de jaren dat ik nog niet eens tien was. Met achttien was je groot, wist ik, volwassen. Ik had een oom die me jaar in jaar uit lekker maakte met de verzekering dat hij me op mijn achttiende verjaardag mee uit zou nemen…

lees meer »

06 mei 2017

Taal!

Het Konings

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Oeioeioeioei, hoorden jullie dat? De koning zei zomaar dat hij zich iets besefte. Een paar keer zelfs. Een internetschandpaaltje werd razendsnel in elkaar getimmerd. Want ‘beseffen’ moet zonder ‘zich’. Mij viel nog iets anders op, luisterend naar het gesprek dat Wilfried de Jong met Willem Alexander voerde ter ere van diens vijftigste verjaardag. De koning…

lees meer »

29 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Jaren zijn een soort meters. Of kilo’s, grammen, liters, centen. Echt waar. Lees even verder, dan ziet u dat u dat eigenlijk allang wist. Ik ontdekte het onlangs dankzij uw zeer gewaardeerde lezersogen en -oren die zich weer eens verbaasden, een beetje ergerden ook. ‘Over een aantal jaar wil ik naar het buitenland.’ Een lezeres…

lees meer »

22 apr 2017

Taal!

Van ver

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Lekker lokaas – online heet het clickbait: ’10 foto’s die bewijzen dat de axolotl de schattigste amfibie ooit is’ Nou, bij mij hadden ze beet hoor, ik klikte meteen. De axolotl! Ik had een hele tijd niet aan hem gedacht, maar onze eerste ontmoeting is me sterk bijgebleven. Ik kwam hem tegen op reportage, in…

lees meer »

15 apr 2017

Taal!

Uitvinding

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Een ferme duik in je eigen verleden nemen. Dat kon dus niet vroeger. Althans, niet op de manier die wij hebben. En voor een aanzienlijk deel van de mensheid bestaat die kans nog steeds niet. Want die hebben geen brieven, kladjes, schriften met aantekeningen, dagboeken, agenda’s. Hun schoolgegiebel, de roddels en de ruzies van hun…

lees meer »

08 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Deze week kwam Signor Rossi bij me spoken. Al een tijdje had ik niet meer aan hem gedacht, maar goeiendag, wat heb ik vroeger m’n tong op hem lopen breken. Want ik wilde het zo verschrikkelijk graag net zo zeggen als de Italianen doen. ‘Signor Rossi’ is hun ‘meneer Jansen’ – als je het letterlijk…

lees meer »

01 apr 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Ongemak, gêne. Misschien heeft u het ook. Mij overvalt het wanneer ik in een vreemde taal praat met iemand die net als ik Nederlands als moedertaal heeft. Waarom zou je dat ook doen? Nou, het kan je zomaar gebeuren. Op de camping, in een restaurant, in het buitenland of gewoon hier. Is er iemand bij…

lees meer »

25 mrt 2017

Taal!

Dinges

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: De seksen en seks; Taal
Genre: Column

Stout. Stiekem stout was het. Dus spannend. De jongen die op dat moment de jongen van m’n dromen was, leerde me Chuck Berry kennen. Het bericht van Berry’s dood plaatste me in één klap ver terug in de tijd. Naar een andere ruimte: een jongenszolderkamer waar My Ding-A-ling uit zelfgebouwde boxen klonk. De enige nummer-1-hit…

lees meer »

18 mrt 2017

Taal!

De baas

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

In twaalfhonderdzoveel hadden we ‘m al, de baas. Al weet niemand waar het woord vandaan is gekomen. Dat zocht ik op, omdat het zo veel over bazen ging de laatste tijd. Wie het is, was, wordt, blijft of zou horen te zijn. Van land, stad en krant. Ik had bovendien onthouden dat we geen enkel…

lees meer »

25 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Tot zo’, appte de vriendin met wie ik anderhalf uur later had afgesproken. Zo? Hmm. Voor de zekerheid tikte ik nog even ’11 uur toch?’ terug. Want wanneer is zo? Eerder had ik me dat nooit afgevraagd. Maar ter plekke ontdekte ik dat ik het precies wist: het is voor mij alles tussen over een…

lees meer »

18 feb 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Laatst tekende ik deze op: ‘Nog snel een foto gemaakt voor zij die het niet willen geloven.’ Wat vindt u? Iets mee aan de hand of een heel normale manier van zeggen? Ik voel iets vreemds, maar dat had u al geraden. Nog een dan: ‘Voor hij of zij die nog op vakantie gaat hebben…

lees meer »