door Liesbeth Koenen ©
05-05-2018
de Telegraaf
(rubriek: Taal!)

Taal!

Mwoah en boh

Of ‘mwoa’ al een woord was, vroeg iemand op twitter zich af. Het is niet ‘mwoa’ maar ‘mwoah’, vond een ander. Drukt dat dan iets anders uit dan ‘mwah’, vroeg weer een derde – niet geheel toevallig de hoofdredacteur van de Dikke Van Dale.

Mooie kwestie. Fijn woord (?) ook. In alle drie de verschijningsvormen, want wat mij betreft verschillen die niet wezenlijk. De betekenis? Volgens mij zoiets als ‘nou… houdt niet over’, ‘niet echt’, ‘zozo lala’.

En als u het ook van een ander wilt horen, volgens Van Dale wordt ‘mwah’ gebruikt ‘om twijfel of gematigd enthousiasme uit te drukken’.

Maar is het een woord? Is het niet gewoon vooral een geluid?

Wanneer wordt een geluid dan een woord? Een bewonderend aaaah, een geschrokken oooooh, een paniekerig iiiiiih, een genietend oeoeoe. Proeft u even. Zijn het woorden? Zijn het alleen kreten?

En dan nog, kloppen die geluiden eigenlijk wel? Is aaaah niet ook opluchting, en hoor je oeoeoeoe niet bij elke gemiste goal? Oef. Lastig.

Weten welk geluid je hoort, en dat dan weergeven is nog niet zo simpel. Luister maar naar de dieren. Die klinken gek genoeg overal anders. Paarden zeggen in het Engels geen ‘hihi’ maar ‘neigh’ – grappig voor ons, want dat spreek je uit als ‘nee’. Koeien loeien in het Nederlands boe, maar in andere talen moo, meu of muh (achtereenvolgens Engels, Frans, Duits).

Het bekendste zijn de verrassend verschillende geluiden die uit hanenkelen komen. Bij ons is het natuurlijk ‘kukeleku’. Maar Franse hanen wekken de buurt met ‘cocorico’, en Engelse roepen ‘cock-a-doodle-doo’. De Deense kukelen ‘kykyliky’. Bij de buren in Duitsland is het ‘kikiriki’, wat ook de Spanjaarden en de Italianen erin horen (spelling daargelaten).

Toch allemaal klanknabootsingen.

Dat ‘mwaoh’ doet me intussen ook nogal denken aan ‘boh’. In Italië ben ik gaan geloven dat ‘boh’ het perfecte geluid is om ‘weet niet’, ‘kan me niet schelen’, ‘geen idee’ uit te drukken. Zó vaak toepasbaar. Maar toch gebruiken bij mijn weten helaas alleen de Italianen het.

Het is verleidelijk tot slot de vraag of mwoah en boh echte woorden zijn te beantwoorden met een welgemeend ‘mwoah’ en ‘boh’. Maar dat doe ik lekker niet. Beslist u zelf maar.