Wat ik in het archief stopte

30 dec 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Er was eens een Oud en Nieuw waarop ik me een sprookjesfiguur voelde. Het is alweer een tijd geleden, maar die keer waande ik me een moderne versie van het meisje met de zwavelstokjes. U kent haar toch? Het is het eerste verhaal waar ik ooit om gesnikt heb. Ik voel nog de beklemming. Onverdraaglijk…

lees meer »

23 dec 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Het kwam door m’n tante en de Frenkespudding. Ineens zag ik het: taal is een ui. En we hebben allemaal onze eigen taalui in onze kop zitten, die zich laag voor laag laat afpellen. Uien lijken erg op elkaar, maar toch zijn er geen twee precies hetzelfde. Dus de schillen verschillen, maar als u dit…

lees meer »

16 dec 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

 ‘Ik haat de Brexit van alle kanten,’ zei Rutte vorige week. De minister-president was als gebruikelijk uitgesproken in zijn uitspraken, maar ik noteerde deze omdat ik al jaren de haten- en haatontwikkelingen volg. Haat is beslist niet meer wat het geweest is, kan ik u zeggen. Haat is afgevlakt. De emotie die er in mijn…

lees meer »

09 dec 2017

Taal!

Ik ben goed

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Heb een grote tijd’ wenste een goede vriend me toe, toen ik vorige week in de Verenigde Staten was. Aardig van ‘m, en toepasselijk en geestig. Ik had inderdaad ‘a great time’. En ik vind die letterlijke vertalingen onweerstaanbaar. Om redenen die me duister zijn, krijg ik er al gauw de slappe lach van zelfs….

lees meer »

02 dec 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Redenatie, provocatie, natie. Fermentatie, installatie, nominatie, gratie. Penetratie, normalisatie, emigratie, complicatie, indicatie. Associatie, ventilatie, liquidatie, irritatie, creatie. Honderden en honderden zijn er. Het gaat maar door: communicatie, educatie, medicatie, circulatie, consternatie en concentratie. We hebben een ware oceaan aan woorden die eindigen op –atie. Allemaal rijmvoer. En dat hebben we deze week weer nodig. Althans,…

lees meer »

25 nov 2017

Taal!

Kattenoogjes

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Afgelopen week hoorde ik mezelf al pratend over taal drie keer over jonge katjes beginnen. Ja, gek. Maar ze bieden vergelijkingsmateriaal. Het ging namelijk telkens om hoe belangrijk (leef)tijd is voor het aanleren van alledaagse, maar wezenlijke zaken. Zoals taal, en zien. Als je bij een pasgeboren kitten één oogje een paar maanden afplakt, dan…

lees meer »

18 nov 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Maar die heeft van die enge ogen,’ hoorde ik mezelf denken. Over iemand op televisie. ‘Ai. Shit. Doe ik het weer,’ zei ik vervolgens hardop. Sinds een tijdje probeer ik mezelf te trainen. Ik wil graag een van de oudste valse redeneertrucjes vermijden: het op de persoon spelen. U weet wel: ‘Maar hij heeft toen…

lees meer »

11 nov 2017

Taal!

Daar ga je!

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: (Cultuur)geschiedenis; Taal
Genre: Column

Het trof me ineens: kijk je met argusogen dan kijk je met argwaan. Toeval? Ja. Totaal. Argwaan en argusogen hebben werkelijk niks met elkaar te maken. ‘Arg’ in argwaan is hetzelfde als ‘erg’ in ‘erg hebben in’. En argusogen danken we aan de mooie verhalen uit het oude Griekenland. Daarin komt een Argos genaamde reus…

lees meer »

04 nov 2017

Taal!

Slim is dom

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Computers en nieuwe media; Taal
Genre: Column

Dat het kan, verbaast me toch altijd: vroeger was iets een gewoon, fijn woord. Maar dan wordt er een tijdje aan de betekenis gesjord, gedouwd en getrokken, en dan merk je ineens aan je nekharen dat er iets veranderd is. Voortaan gaan die bij een bepaald woord prikken. En in je buik voel je argwaan…

lees meer »

28 okt 2017

Taal!

Borrelpraat

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Een half litertje bier erin, dat scheelde hoorbaar. Het waren Duitsers. Bijzondere Duitsers: ze hadden net Nederlands geleerd. En ze wilden meedoen aan een experiment aan de universiteit in Maastricht. De ene helft dronk iets non-alcoholisch, de andere kreeg bier. En kijk aan, de bierdrinkers spraken daarna beter Nederlands dan de anderen. Vooral hun uitspraak…

lees meer »

21 okt 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Hé joh, zwem eens niet zo in de weg’, wou ik roepen naar het kakelende koppel kerels op leeftijd. Waarom ze in het water lagen was me als gebruikelijk een raadsel. De lust om te ouwebetten kun je beter bij een kop koffie botvieren. Maar al baantjes trekkend was ik op een raadsel gestuit. Ik…

lees meer »

14 okt 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Een ‘beet bang’ is een tikkel gek, vindt u niet? Net als in je bloot zwemmen, of verstopper en tikker spelen. Ook vreemd: tijdens een uit praten over koeien en kalveren en ditten en datten, terwijl je een varkenslap eet, of een ijs, of allemaal liflafs. Is het kwart al gevallen bij u? Ja, natuurlijk….

lees meer »

07 okt 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

Ha, daar gingen we weer. Het was een vrolijk gezicht. Er werd gesmeten met vleestomaten en paaseieren. Er werd gegierd om de koetjesreep en de blinde vink. De baby-, moeder-, koffie- en kokosmelk spoten in het rond. Met nog een drupje babyolie toe. Waarom? Het kwam allemaal door de vegetarische gehacktballen en de vegetarische speckstuckjes…

lees meer »

30 sep 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Hersenen, herinneren, waarnemen; Taal
Genre: Column

Woordstrooisels, noemde een vriendin ze. Mooi woord voor iets dat ze lelijk vindt. Het ging over clichés, gemeenplaatsen. De afgesleten, door veelvuldig gebruik uitgeholde traptreden van de taal. Welke? Ach, eigenlijk weet ik niet goed waar de clichés ophouden en de vaste uitdrukkingen, de succesvolle one-liners en de spreekwoorden beginnen. Toch een beetje één pot…

lees meer »

23 sep 2017

Taal!

Betrapt

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

‘Het had ook een stuk slechter kunnen aflopen.’ ‘Aan mij heb je niks.’ ‘Ja, de groeten.’ ‘Pas je een beetje op?’ ‘Was dat jouw glas?’ ‘Dat zou je ook niet zeggen.’ ‘En zo blijven we bezig.’ Betrapt. Dat voelde ik me. Want ja, ook ik gebruik ze graag en grif: de dagelijkse clichés die al…

lees meer »

16 sep 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Een beetje pijnlijk en ongemakkelijk vind ik het. Want bestaat er een indringender bericht? De wereld vertellen dat iemand dood is. Je bent er zelf van ondersteboven. Wil duidelijk maken hoe bijzonder je vader, oud-tante of echtgenoot was, hoe geraakt je bent. En dan schrijf je: ‘Intens verdrietig, maar vervuld van mooie herinneringen is na…

lees meer »

09 sep 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Moeilijk of mooi. Volgens mij zijn dat de twee dingen die je het meest hoort over talen. Regelmatig zegt iemand het zelfs over dezelfde taal: ‘Frans is een mooie taal, maar zo moeilijk.’ Over het Nederlands beweren ze dat ook vaak. Ik heb het altijd een beetje moeilijk met zowel dat moeilijk als dat mooi….

lees meer »

02 sep 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Jasses, ineens verzoop de zomer in plensbuien deze week. De kans op nog wat zoele zomeravonden lijkt voorlopig verkeken. Zoel ja. Niet zwoel. Zoel is het enige woord voor dat aangename, misschien wat lome gevoel bij een perfecte temperatuur met liefst een zuchtje wind. Of zo’n avond ook zwoel wil worden – dus: licht opwindend,…

lees meer »

26 aug 2017

Taal!

Husselen

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ineens stond er een nieuw bord. Een rode rand rondom een aan een vork geprikt worstje boven een walmende barbecue. ‘Het is niet toegestaan te barbecueën in het hele Vondelpark. Art 3.6 van het Parkreglement’ las ik. Want dat stond eronder. Ik las het nog een keer, maar kon een grinnik echt niet onderdrukken. ‘Het…

lees meer »

19 aug 2017

Taal!

Apenpraat

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Apen; Taal
Genre: Column

Hij was te verlegen om te gebaren met vreemden. Dat las ik over Chantek, een orang-oetan die vorige week stierf in een dierentuin in Atlanta, 39 jaar oud. De eerste negen jaar van z’n leven groeide hij op tussen mensen. Zo veel mogelijk als een mens, in een tijd dat er meer van zulke experimenten…

lees meer »

12 aug 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: De seksen en seks; Mens, recht, wet; Taal
Genre: Column

‘Mama, wat zijn lesbiennes?’ Het waren de late jaren zestig. Ik was het woord denk ik tegengekomen in de Margriet. M’n vooruitstrevende moeder legde me onmiddellijk uit dat ook vrouwen verliefd op elkaar konden worden. En dat dat eigenlijk niks bijzonders was. Zo kwam het dat ik het woord kende lang voordat ik lesbiennes tegenkwam….

lees meer »

05 aug 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Ik had deze week een beetje met haar te doen. We hadden natuurlijk vogelaar Nico de Haan al, indertijd van de Vogelbescherming en van nog meer toepasselijks, maar voorzitter Hennie de Haan van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders heeft niet alleen haar achter- maar ook haar voornaam mee. Ouders met een vooruitziende blik, zou je bijna…

lees meer »

29 jul 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Zo dichtbij. Zo ver weg. Hun taal is onze taal. Maar hun taal is onze taal ook weer niet. Inderdaad, ik heb het over het Vlaams. Het is bekend dat de Vlamingen liever ‘het is gekend’ zeggen. Vlamingen kunnen soms ook met minder toe dan wij. Ze hebben ‘iets bij’, waar Nederlanders iets bij zich…

lees meer »

22 jul 2017
de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Taal
Genre: Column

Smullen vind ik het. Een paar keer per jaar kom ik langs de vishandel waarop in grote letters ‘Wiebe’s haring, ’n openbaring’ te lezen is. Zelden kan ik de verleiding weerstaan zo’n openbaring te kopen – zonder uitjes en zuur graag. ‘Te veel aan je hoofd?’ vraagt de kapper om de hoek op een bord…

lees meer »

15 jul 2017

Taal!

Roodste rood

de Telegraaf (rubriek: Taal!)
Thema/onderwerp: Evolutie, aangeboren of aangeleerd; Taal
Genre: Column

Ha! Nieuw hoofdstukje deze week van een boek dat maar nooit af lijkt te komen. Ik volg het verhaal al tientallen jaren met rode konen. Het gaat over kleur. Of nee, kleur is de smoes, de omweg. In werkelijkheid draait het om de vraag of je woorden nodig hebt om je van iets bewust te…

lees meer »